Brief uit 1780 – Jeremias, een brave en dappere officier
Een tijdje terug stuitte ik op een fantastische database met oude brieven met allerlei thema’s, zoals deze brief uit 1780. Ik las brieven geschreven door het thuisfront aan onder andere schippers en militairen, en andersom uit de 17de en 18de eeuw.
Deze brieven zijn nooit aangekomen omdat ze zijn gekaapt door Engelse schepen. Lang lagen ze daar in een archief. Nu zijn alle brieven gepubliceerd.
Het geeft een bijzondere inzage over de belevingswereld van de doorsnee burger, onze voorouders.
De oorlog in Oekraïne houdt ons in het westen bezig. We zien beelden van mensen die moeten schuilen, op de vlucht slaan en geëmotioneerde moeders met jonge kinderen aan de hand. Ook in Nederland hebben we in verschillende periodes oorlog en dreiging van oorlog gekend.
Binnen de database van ‘Brief als buit’ zien we dat omstreeks 1665 (Tweede Engelse Oorlog) en omstreeks 1780 (Vierde Engelse Oorlog) het thema oorlog veelvuldig voorkomt. De oorlog waar deze zoon in terechtkwam, betreft de Vierde Engelse Oorlog, of de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783).
Een zoon op avontuur
Op 18 december 1780 stuurt Anna Visser twee brieven vanuit Amerika naar Muiden, één brief naar haar zoon en dochter, en één naar haar vader. De brief laat de belevingswereld zien van een vrouw uit die tijd met een zoon die op bezoek ging bij zijn familie in Holland, maar tijdens de reis in oorlog terechtkwam in een gevecht op zee.
Ze vertelt dat hun broer, Jeremias, na een gevaarlijke reis is aangekomen bij haar in Philadelphia, Amerika. Hij zou op 6 oktober een zeer grote strijd hebben meegemaakt en met 2 schepen 6 uur lang gevochten. 6 mannen kwamen om het leven, en veel anderen verloren armen en benen. Maar door “Gods genade” is haar zoon bewaard gebleven.
In de brief naar haar vader vermeldt ze er nog bij dat zijn hoed van zijn hoofd is geschoten. Het is onduidelijk of hij vocht vanaf een Nederlands schip nabij Holland, of op een Amerikaans schip nabij Nieuw-Engeland. Wel vertelt ze haar vader dat hij op het laatst van de reis via “Nieuw Engeland” het land in moest gaan. Hij heeft daar alles wat hij bij zich had moeten verkopen.
“12 Dussent Dallers”
Hij had daar niet veel profijt van en heeft om die reden 500 mijl land moeten afreizen om bij zijn moeder in Philadelphia te komen. Moeder heeft 12 “dussent dallers” betaald. De dollar kwam pas in 1786, voor die invoering werd er veelal de Spaanse peso gebruikt, bij gebrek aan genoeg Britse ponden. In de volksmond werd de peso de dollar genoemd.
Jeremias bezocht grootvader en familie in Muiden, Holland. Ondanks de slechte reis zou hij voor geen tienduizend pond de reis niet hebben gemaakt. Jeremias keek nogal op tegen zijn grootvader, en het bezoek maakte grote indruk, want hij praat thuis dag en nacht over hem.
Brave dappere officier
Moeder zegt zeer bang te zijn hem deze oorlog te zullen verliezen, omdat hij zo een “braave” (dappere) officier is. Het werd mij niet geheel duidelijk of Jeremias van plan was mee te gaan vechten in de onafhankelijkheidsoorlog in Amerika. Omdat moeder beschrijft dat “elk kijkt hem hier (ziet tegen hem op) bij zee en land” doet wel vermoeden dat Jeremias al ervaring had en mee zou gaan doen.
Ze sluit af met dat ze wenst dat ze elkaar nog mogen zien. “En (ik) wens dat de heer ons nog eenmaal allemaal elkaar ontmoeten mogen, mijn lieve kinderen tot in alle eeuwigheid”.
Rotsvast vertrouwen in God
Wat mij erg opviel binnen de brieven was een rotsvast vertrouwen in een God. Al zouden ze oorlog winnen dan was dat Gods genade, al zouden ze het verliezen, dan was het Gods wil. Termen als zwarigheid, zwaarmoedigheid, vrees en angst, worden al snel opgevolgd met een tekst die refereert aan God. De emoties waren hetzelfde, maar emoties uiten, dat is een ander verhaal binnen de geschiedenis.
Lees ook
‘Brief uit 1780 – Over Jeremias, een brave en dappere officier’
