Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1860 en 1865

Een tijdlijn van de geschiedenis van Nederland tussen 1860 en 1865. Deze serie focust zich met name op het nieuws waar onze voorouders wellicht van hebben opgekeken.

Tussen 1860 en 1865 krijgt Nederland te maken met een kabinetscrisis over de aanleg van nieuwe spoorwegen, en gaat het gebukt onder enkele zware stormen met overstromingen. De ‘afschaffing’ van de slavernij en de Amerikaanse Burgeroorlog domineren de kranten, en veroorzaakt het boek ‘Max Havelaar’ van Multatuli voor flinke opschudding. De laatste openbare executie wordt in Maastricht volbracht, en is eerste paardentram in Den Haag een belangrijke stap in de ontwikkeling van het openbaar vervoer.

Samenleving

Nederland groeit van 3.461.000 naar 3.616.000 miljoen inwoners (schatting).

Politiek

Er is een kabinetscrisis. In 1860 valt het Kabinet-Rochussen (1858) over een conflict over de aanleg van de spoorwegen. Het wordt opgevolgd door het Kabinet-Van Hall-Van Heemstra (1860-1861) die de Spoorweg doorvoert. Echter valt dit kabinet een jaar later, wederom over de spoorwegen. Het opvolgende Kabinet-Van Zuylen van Nijevelt-van Heemstra (1861) regeert amper een jaar, want het valt over de begroting. Uiteindelijk komt in 1862 het liberale Kabinet-Thorbecke II wat uiteindelijk regeert tot 1866, doch zeer moeizaam.
Discussies over de aanleg van spoorwegen zijn een belangrijk thema, omdat de uitbreiding hiervan cruciaal is voor de economische ontwikkeling, waar overigens Koning Willem III een (dubieuze) rol in speelt.

Internationaal is er veel aandacht voor de afschaffing van slavernij, met Abraham Lincoln die zich in de VS uitspreekt tegen slavernij. Dit had ook invloed op het Nederlandse debat.

• 1 jan 1860 – De slavernij wordt formeel afgeschaft voor Nederlands-Indië. Echter blijft de praktijk van contractarbeid (koeliesysteem) bestaan, wat leidt tot nieuwe vormen van uitbuiting. ^{➔Krantenbericht}
• 1 juli 1863 – De slavernij wordt formeel afgeschaft in Suriname en de Caribische Nederlandse gebieden. Echter blijkt het alleen een papieren realiteit, want de ‘vrijgemaakte’ tot slaaf gemaakten in Suriname moeten nog 10 jaar verplicht op plantages werken. ^{➔Krantenbericht}

Koningshuis

Willem III is koning, weduwnaar en nog ongehuwd.

Religie

• 1863 – De beroemde Engelse baptistenpredikant Charles Spurgeon bezoekt Nederland. Hij predikt ruim een week in de grote steden en ontmoet zelfs koningin Sophia in Den Haag. ^{➔Krantenbericht}

Ontwikkelingen

• 1860 – In Rotterdam opent Koning Willem III de Koningsbrug over de Oude Haven, een belangrijke infrastructuurontwikkeling. ^{➔Krantenbericht}
• Op 31 oktober vindt in Maastricht de laatste openbare voltrekking van de doodstraf plaats op de Johannes Nathan (27). Hij wordt opgehangen voor de dood op zijn schoonmoeder. ^{➔Krantenbericht}
• Aan de Rijksuniversiteit Leiden wordt de leerstoel Vaderlandse Geschiedenis ingesteld, met Robert Fruin als eerste hoogleraar. Het geeft aan dat er een groeiende aandacht is voor nationale identiteit en educatie. ^{➔Krantenbericht}
• In Den Haag wordt de Billitonmaatschappij opgericht voor het delven en exploiteren van grondstoffen op het eiland Billiton (nu Belitung, Indonesië). ^{➔Krantenbericht}

• 1863 – Opening van de spoorlijnen Utrecht – Amersfoort – Hattem / Breda – Tilburg / Harlingen – Leeuwarden / Hattem – Zwolle. ^➔Bron

• 1864 – De eerste paardentram gaat rijden van de Kneuterdijk in Den Haag naar het Badhuis van Scheveningen. ^➔Bron
• Opening van het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam. ^{➔Krantenbericht}
• Verschijning van het Nieuw Woordenboek der Nederlandsche Taal, de voorloper van de Van Dalewoordenboeken. ^{➔Krantenbericht}

Rampen

• 1860 – Pinksterstorm: Op 28 mei wordt de Nederlandse kust getroffen door een zware zomerstorm, die grote schade veroorzaakt. Deze storm motiveert de directeur van het KNMI, Buys Ballot, tot oprichting van de stormwaarschuwingsdienst. ^{➔Krantenbericht}

• 1861 – Door een zware storm wordt de Bommelerwaard (GE) na een dijkbreuk zwaar getroffen door een overstroming. Koning Willem III brengt een bezoek aan het rampgebied waarna hij een onderzoek laat instellen om dit soort rampen te voorkomen. ^{➔Krantenbericht}

• 1862 – In Enschede verwoest een grote brand bijna de hele stad. Door een combinatie van factoren van de houten huizen, droogte, een sterke oostenwind en de feestversieringen die er nog hingen na een bezoek van koning Willem III, verspreidt het vuur zich razendsnel. Totaal gaan 633 woningen, 25 stallen, 44 pakhuizen en 8 textielfabrieken en het stadsarchief in vlammen op. Er vallen 2 doden, en van de ca. 4.500 inwoners raken 3.657 mensen dakloos. Al snel komen er landelijke inzamelingsacties om de slachtoffers te helpen. ^{➔Krantenbericht}

• 1863 – Door een zeer zware storm vergaan in totaal 36 schepen waarbij honderden mensen omkomen. De grootste scheepsramp is die van het Duitse fregat Wilhelmsburg bij Terschelling waar 258 passagiers en 3 bemanningsleden omkomen. ^{➔Krantenbericht}

Boeken

• 1860 – Multatuli (pseudoniem van Eduard Douwes Dekker) publiceert zijn boek Max Havelaar, dit zorgt voor veel opschudding omdat het de misstanden in Nederlands-Indië op een scherpe wijze aan de kaak stelt. ^{➔Krantenbericht}

• 1862 – Victor Hugo publiceert zijn boek ‘Les Misérables’. Hij bekritiseert hiermee de sociale onrechtvaardigheid en armoede van de Franse bevolking. Het boek is een aanklacht tegen een genadeloos rechtssysteem en de sociale ongelijkheid, waarin hij een portret schetst van de strijd van de “miserabelen” (ellendigen) in Parijs voor een gelijkwaardige samenleving. ^{➔Krantenbericht}

• 1864 – Jules Verne schrijft zijn boek ‘Naar het Middelpunt der Aarde’. Verne wordt bekend door zijn avontuurlijke reisbeschrijvingen met nieuwe technieken, naar vele delen van de aarde en naar onbekende gebieden zoals de diepzee, het binnenste van de aarde en de maan. Hij wordt gezien als de vader van de sciencefiction, wat komt door zijn levendige verhalen, die echter op toen bestaande kennis geïnspireerd waren. ^{➔Krantenbericht}

Overlijden

• 1864 – Politicus en voormalig minister-president Schelto van Heemstra (57) overlijdt aan een longontsteking. Hij was medestander van Thorbecke en was in 1844 één der Negenmannen, maar werd later steeds conservatiever. ^{➔Krantenbericht}

Buitenland

• 1860 – Spanje en Marokko sluiten vrede, wat een einde maakt aan de Hispano-Marokkaanse oorlog (1859-1860). ^{➔Krantenbericht}
• South Carolina is de eerste zuidelijke staat die zich afscheidt van de VS, wat de opmaat is tot de Amerikaanse Burgeroorlog. ^{➔Krantenbericht}
• De Italiaanse avonturier Garibaldi verovert met 1000 roodhemden in korte tijd het eiland Sicilië. ^{➔Krantenbericht}

• 1861 – In de VS scheiden steeds meer zuidelijke staten zich af van de Unie. Abraham Lincoln wordt de 16e president van de VS, maar wordt door de zuidelijke staten niet erkend. In april begint de Amerikaanse Burgeroorlog met de aanval van het Zuiden op Fort Sumter. ^{➔Krantenbericht 1 ➔Krantenbericht 2}
• Het Koninkrijk Italië wordt uitgeroepen, met Victor Emanuel II als de eerste koning. Het is het officiële begin van Italië als één land. ^{➔Krantenbericht}

• 1863 – In Londen wordt de eerste metro geopend van Paddington Station naar Farringdon Station. Het is de eerste ondergrondse in de wereld. ^{➔Krantenbericht}
• Het stadje Ahaus in het Westfaalse Münsterland, vlakbij de Nederlandse oostgrens, wordt door een grote stadsbrand nagenoeg geheel verwoest. ^{➔Krantenbericht}

• 1864 – De Zwitser Henri Dunant richt het Rode Kruis op; een belangrijke stap in de humanitaire hulpverlening. ^➔Bron
• In de Amerikaanse Burgeroorlog brengt de onderzeeër CSS Hunley met een torpedo-aanval de USS Housatonic tot zinken, echter ten koste van zichzelf. Het is de eerste keer dat een schip door een onderzeeboot tot zinken wordt gebracht. ^{➔Krantenbericht}

Welke van jouw voorouders zijn in deze periode geboren, getrouwd of overleden?

Tijdlijn van mijn voorouders

Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1860 en 1865 in beeld

Chronologisch per thema

Deze tijdlijn van de geschiedenis van Nederland geeft een overzichtelijk beeld van de belangrijkste gebeurtenissen per categorie tussen 1860 en 1865. Dankzij de gestructureerde opzet en opsplitsing in diverse onderwerpen, is het een uitstekende bron voor iedereen die behoefte heeft aan een duidelijk overzicht van de geschiedenis per thema.