Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1890 en 1895

Een tijdlijn van de geschiedenis van Nederland tussen 1890 en 1895. Deze serie focust zich met name op het nieuws waar onze voorouders wellicht van hebben opgekeken.

Tussen 1890 en 1895 krijgt Nederland te maken met het overlijden van koning Willem III, waardoor Wilhelmina (10) koningin wordt onder regentschap van koningin Emma. Twee verwoestende stormen teisteren het land, en de Stadsschouwburg in Amsterdam brandt af. De eerste Elfstedentocht wordt gereden, Edison presenteert de mini-bioscoop, en de kranten Het Volk en De Telegraaf verschijnen. Vincent van Gogh pleegt zelfmoord, in Maastricht heerst difterie, en Abraham Kuyper predikt “het eeuwige leven”. In Amsterdam opent het Stedelijk Museum zijn deuren, en in Eindhoven wordt Philips opgericht. Na een staking ontstaat de Diamantbewerkersbond, en er komt een politieke partij van het volk: de SDAP.

Samenleving

Nederland groeit van 4.391.000 naar 4.546.000 inwoners.

De arbeidersbeweging en stakingen groeien, mede door de jaarlijkse viering van de Dag van de Arbeid op 1 mei (vanaf 1890).

Ondanks economie gestaag groeit, blijft de woningnood een probleem, vooral in de steden. ^{➔Krantenbericht}

Politiek

Het christelijke Kabinet-Mackay (1888-1891) verliest de verkiezingen en wordt opgevolgd door het liberale Kabinet-Van Tienhoven, maar treedt in 1894 af na conflicten over de kiesrechtkwestie. Het wordt opgevolgd door het liberaal behoudend Kabinet-Röell (1894-1897) wat zich meer richt op hervormingen en uitbreiding van het kiesrecht, en zit de termijn uit. ^➔Bron

• 1890 – In de VS breekt een staking uit die uiteindelijk het begin is van de acht-urige werkdag. Deze dag (1 mei) wordt uiteindelijk in vele landen (ook in Nederland) de officiele “Dag van de Arbeid”. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – Keizer Wilhelm II van Duitsland brengt een driedaags staatsbezoek aan Nederland, wat de band met Duitsland versterkt. Echter is er ook kritiek omdat het ‘roekelooze geldverspilling’ zou zijn in een tijd van armoede. ^{➔Krantenbericht}

• 1892 – Door de invoering de (zo gehate) vermogensbelasting wordt de staatskas meer gespekt. ^{➔Krantenbericht}

• 1893 – De Faillissementswet treedt in werking, waarmee faillissementen wettelijk worden geregeld. Er komt een eerlijke verdeling en biedt bescherming aan beide partijen. Het is een belangrijke stap in de modernisering van het rechtssysteem. ^{➔Krantenbericht}

• 1894 – In Zwolle wordt de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) opgericht, een belangrijke stap in de Nederlandse arbeidersbeweging. ^{➔Krantenbericht}
• In Amsterdam breekt een staking uit onder de diamantbewerkers, en leidt tot de oprichting van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond. ^{➔Krantenbericht}

Koningshuis

• 1890 – Koning Willem III (73) overlijdt uiteindelijk aan een beroerte. ^{➔Krantenbericht} Hierdoor wordt Wilhelmina (10) Koningin der Nederlanden, dit onder regentschap van haar moeder koningin Emma totdat zij meerderjarig is. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – De jaarlijkse nationale Prinsessedag wordt omgedoopt naar Koninginnedag, het blijft op 31 augustus, de verjaardag van koningin Wilhelmina. ^{➔Krantenbericht}

• 1892 – Koningin-regentes Emma en prinses Wilhelmina reizen door Nederland om de jonge koningin aan het volk voor te stellen. ^{➔Krantenbericht}

Religie

• 1890 – De Mormoonse kerk schaft onder druk van de regering het polygaam huwelijk af. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – Paus Leo XIII publiceert onverwacht de encycliek “Rerum Novarum”, waarin hij de uitbuiting van arbeiders bekritiseert en oproept tot samenwerking tussen werknemers en werkgevers, met als doel iedereen een menswaardig bestaan te bieden. ^{➔Krantenbericht}
• Tijdens een congres van het “Nederlandsch Werkliedenverbond Patrimonium” roept de Gereformeerde leider Abraham Kuyper in zijn openingsrede de arbeiders op om af te zien van (materiële) verbetering van hun lot, en in plaats daarvan het eeuwige leven voorop te stellen. ^{➔Krantenbericht}

Ontwikkelingen

De spoorwegen blijven zich uitbreiden, wat de mobiliteit in zowel Nederland als verder in Europa vergroot. ^➔Bron

• 1890 – In Londen opent de eerste elektrische metrolijn van de wereld zijn deuren. ^➔Bron

• 1891 – Met financiële steun van zijn vader begint Gerard Philips een gloeilampenfabriekje in Eindhoven, wat later uitgroeit tot het wereldwijde concern Philips. ^{➔Krantenbericht}
• De socialistische Belgische krant Het Volk verschijnt voor het eerst. ^➔Bron

• 1892 – De Watertoren in Zwolle wordt voltooid, een belangrijk voorbeeld van industriële architectuur. In 2018 is het omgebouwd tot een appartementencomplex. ^{➔Krantenbericht}
• In Beieren, Duitsland wordt “Slot Neuschwanstein”, later genoemd Sprookjeskasteel, geopend. ^{➔Krantenbericht}

• 1893 – De eerste editie van de krant De Telegraaf verschijnt. ^{➔Krantenbericht}
• Edison presenteert de kinetoscoop, een apparaat waarmee één persoon via een kijkgaatje korte films kon bekijken, en wordt direct een groot succes. De eerste film die getoond wordt is van de sterke man Eugen Sandow die zijn spieren toont in allerlei poses (tegenwoordig bodybuilding). Bekijk hier de film. ^{➔Krantenbericht}

• 1894 – In Amsterdam wordt het Stedelijk Museum geopend, maar het blijkt dat de bouwmeester wraak heeft genomen. ^{➔Krantenbericht}
• In Londen wordt de “Tower Bridge” geopend. ^{➔Krantenbericht}
• De twee verst van elkaar verwijderde punten op de wereld waartussen een telegram gezonden kan worden zijn Brits-Columbia (Canada) en Nieuw-Zeeland. De route is die wordt afgelegd is VS – Newfoundland – Atlantische Oceaan – Engeland – Duitsland – Rusland – China – Japan – Java – Australië. ^{➔Krantenbericht}

Rampen

• 1890 – In Amsterdam brandt – ondanks de gedeeltelijke versteniging – de Stadsschouwburg volledig af door een defect in de gasverlichting. Er zijn gelukkig geen slachtoffers, maar vrijwel het gehele archief, de bibliotheek, de decors, de kostuums en rekwisieten zijn verloren. Van het gebouw zelf blijven slechts geblakerde muren over. De foto die volgende dag in de Amsterdamsche Courant verschijnt, is de eerste actuele nieuwsfoto in de Nederlands krant. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – St. John’s, de hoofdstad van Newfoundland, wordt door een brand verwoest. Door een vonk van een smeedvuur wat een stapel hooi raakte in combinatie met de sterke wind, brandde de stad voor 2/3e af. ^{➔Krantenbericht}

• 1892 – De stad Christiansand (Noorwegen) wordt door een brand minstens voor de helft verwoest. Van de vestingswerken en tuighuis zijn slechts de muren overgebleven. ^{➔Krantenbericht}

• 1893 – Tijdens een zware sneeuwstorm vergaan bij Wierum (FR) 13 vissersboten waarbij 22 vissers omkomen. Een vissersmonument in het dorp herinnert aan deze gebeurtenis. ^{➔Krantenbericht}
• In Maastricht heerst difterie waardoor tientallen kinderen sterven, en verspreidt zich naar omringende gebieden. ^{➔Krantenbericht}

• 1894 – Een zware storm richt grote schade aan waaronder in Scheveningen waar 25 schepen verloren gaan, wat leidt tot oproepen voor de aanleg van een haven. ^{➔Krantenbericht}

Opvallend en bijzonder nieuws

• 1890 – De koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid, de Ommerschans en Veenhuizen, sluiten hun deuren. ^{➔Krantenbericht}
• De winter van 1890-1891 is streng en legt de basis voor de Elfstedentocht. Het is de Fries Pim Mulier die voor het eerst op één dag een route tussen 11 Friese steden schaatst. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – België gaat op verzoek van enkele spoorwegmaatschappijen over van de ware plaatselijke tijd naar de West-Europese Tijd (GMT+1). ^{➔Krantenbericht}

• 1893 – In een Zuid-Afrikaanse mijn wordt de Excelsior-diamant gedelft, en is tot de vondst van de Cullinan diamant in 1905, de grootste onbewerkte diamant ooit gevonden. ^{➔Krantenbericht}
• Voor het eerst wordt een Amerikaanse president vader tijdens zijn ambtstermijn: Grover Cleveland (56) en zijn vrouw Frances Folsom (29) krijgen een dochter, Esther. Zij is tot nu toe het enige kind van een Amerikaanse president dat in het Witte Huis is geboren. ^{➔Krantenbericht}
• In de Atlantische Oceaan zijn 4 orkanen tegelijkertijd actief, wat een zeldzame gebeurtenis is. ^➔Bron

• 1894 – De ANWB plaatst de eerste wegwijzers langs de route Rotterdam-Utrecht, maar deze houten wegwijzers verdwijnen echter snel omdat ze worden gestolen voor brandhout voor kachels en fornuizen. ^{➔Krantenbericht}

Boeken, kunst

• 1890 – Enkele maanden voor zijn dood verkoopt Vincent van Gogh voor de eerste (en laatste) keer in zijn leven een schilderij, de “La Vigne Rouge”. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – De schoolmeester Cornelis Johannes Kieviet publiceert zijn geruchtmakende jongensboek “Uit het leven van Dik Trom”. Het boek was controversieel omdat het afweek van de gangbare kinderboekenstijl. ^{➔Krantenbericht}

• 1892 – Tsjaikovski componeert vlak voor zijn dood “De Notenkraker”. ^➔Bron
• De Britse schrijver Arthur Conan Doyle publiceert “The Adventures of Sherlock Holmes”. ^{➔Krantenbericht}

• 1894 – De Britse schrijver Rudyard Kipling publiceert zijn boek “The Jungle Book”. ^{➔Krantenbericht}

Buitenland

• 1890 – Idaho en Wyoming worden de 43e en 44e staten van de VS. ^{➔Krantenbericht}
• In de VS vindt een massaslachting plaats onder de Lakota-indianen, bekend als het “Bloedbad van Wounded Knee”. ^{➔Krantenbericht}

• 1892 – In New York wordt Ellis Island geopend als verzamelpunt waar immigranten eerst worden gescreend voordat ze het land mogen binnenkomen. ^{➔Krantenbericht}

• 1893 – In Nieuw-Zeeland wordt als eerste land ter wereld het vrouwenkiesrecht ingevoerd. ^{➔Krantenbericht}

Overleden

• 1890 – Vincent van Gogh (37) overlijdt aan de gevolgen van een schotwond, nadat hij zichzelf met een pistool in de borst had geschoten. Hij overlijdt 2 dagen later met zijn broer Theo aan zijn bed. Vincent pleegde hoogstwaarschijnlijk zelfmoord, maar het kan ook een ongeluk zijn geweest. ^{➔Krantenbericht}
• In de VS wordt voor het eerst de elektrische stoel gebruikt voor een executie op de veroordeelde William Kemmler. Een aanwezige journalist beschreef het als een “walgelijk spektakel”, mede omdat de eerste poging mislukte, en de tweede poging lang duurde. ^{➔Krantenbericht}
• Sitting Bull (59), de Sioux-leider, wordt door Amerikaanse soldaten tijdens een gewelddadige confrontatie doodgeschoten. ^{➔Krantenbericht}

• 1891 – De beroemde Amerikaanse showman Phineas Taylor Barnum (80) overlijdt, en wordt begraven op “Mountain Grove Cemetery”, een begraafplaats die hij zelf had ontworpen. ^{➔Krantenbericht}

• 1892 – Prins Albert Victor, de kleinzoon van koningin Victoria en tweede in lijn voor de Britse troon, sterft slechts enkele dagen voor zijn geplande huwelijk met Mary van Teck aan een longontsteking. Zijn jongere broer George (later koning George V) neemt zijn plaats in, zowel als troonopvolger en als echtgenoot, want frappant genoeg trouwt hij een jaar later met zijn verloofde, Mary. ^{➔Krantenbericht}

• 1893 – De componist Tsjaikovski (53) overlijdt, maar de exacte doodsoorzaak blijft een mysterie. Officieel was het cholera, maar er zijn ook theorieën dat hij zelfmoord pleegde vanwege zijn homoseksualiteit, of dat hij vergiftigd werd. ^{➔Krantenbericht}

• 1894 – De Franse president Carnot (56) wordt in Lyon in een open rijtuig doodgestoken door een Italiaanse anarchist, wat leidt tot een golf van verontwaardiging en juist strengere repressie tegen anarchistische bewegingen in Frankrijk. ^{➔Krantenbericht}
• Keizer Alexander III van Rusland (49) overlijdt aan een acute nierziekte. Zijn dood markeerde het einde van een gewelddadig en antisemitisch bewind. ^{➔Krantenbericht}

Welke van jouw voorouders zijn in deze periode geboren, getrouwd of overleden?

Tijdlijn van mijn voorouders

Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1890-1895 in beeld

Chronologisch per thema

Deze tijdlijn van de geschiedenis van Nederland geeft een overzichtelijk beeld van de belangrijkste gebeurtenissen per categorie tussen 1890 en 1895. Dankzij de gestructureerde opzet en opsplitsing in diverse onderwerpen, is het een uitstekende bron voor iedereen die behoefte heeft aan een duidelijk overzicht van de geschiedenis per thema.