Geheimen uit vriendenboekjes en poezie albums

Onlangs kreeg ik een fantastisch cadeau, namelijk het gedicht uit een poezie album door mijn opa Andries Dannenburg geschreven.

poezie album
1955, Het versje van mijn Opa Dannenburg in het poezie album van Anneke

Dit was het poezie album van zijn ‘stiefdochter’, geschreven op een zomerse dag op 8 juli 1955. Zelfs met een foto van hem erbij.

Hoe gaaf is het als je nog een oud poezie album hebt met versjes van dierbaren?

Het gebruik van poezie (poesie) albums bestaat al sinds de 16e eeuw en komt oorspronkelijk uit Duitsland.

Vroeger heette het vriendenboekjes ofwel ‘Album Amicorum’, wat Latijns is voor ‘lijst van vrienden’. Het Facebook van vroeger!

Poezie albums voor meisjes van adel

Vriendenboekjes werden vooral in adellijke kringen gebruikt.

Meisjes kregen een vriendenboekje waarin ze hun familie en vrienden vroegen daarin iets te schrijven.

Standaard op de rechterpagina het rijmpje (poezie) of liedje, en op de linkerpagina een plaatje omringd met versieringen.

Ook vroegen meisjes graag hun gasten om een dankwoord in hun boekje te schrijven.

Wat we tegenwoordig nog tegenkomen in b.v. hotels en vakantiewoningen. Zodra ze gingen trouwen nam het gebruik van de poezie albums af.

‘Vriendelijkheid is een gedicht dat iedereen begrijpt.’
– Georges van Acker, Vlaams dichter

Vriendenboekjes voor jongens van adel

Jongens van adel kregen ook een eigen boekje, echter met een ander doel. Zodra zij gingen studeren konden zij in hun vriendschapsboekjes aantekeningen en herinneringen opschrijven van de studiereis.

Bovendien was hun boekje een verzameling van wapentekeningen en namen van belangrijke mensen die ze ontmoette, waarmee graag werd gepocht.

Maar natuurlijk zijn er ook uitzonderingen; er zijn ook diverse boekjes gevonden van mensen die niet van adel waren.

Van Alba Amicorum naar Social Media

De eeuwenoude vriendenboekjes laten duidelijk zien dat ze ook werden gebruikt om te flirten.

Er werden sowieso alleen maar lieve berichtjes geschreven, maar er werden ook veel hints gegeven bij een beginnende liefde.

Een voorbeeld van een populair gedichtje die in meerdere meisjesboekjes voorkwam, is (vrije vertaling uit het Frans):

‘Zoals de vlieg zijn leven in gevaar brengt
door het aanschouwen van het licht van een kaars,
zo ook doet een edelman door te kijken
naar de schoonheid van een jongedame.’

Er zijn ook boekjes bekend die tijdens een uitbundig feest rondgingen.

Of de lieve tekstjes net zo geschreven zouden worden zonder het genot van wijn en ander plezier? Het gaf de eigenaar in ieder geval een gevoel van erkenning.

Niet veel anders dan wat er tegenwoordig gebeurt op Social Media; zeggen wie je bent, openlijk bevriend zijn met wie jij wenst, mensen iets laten schrijven op jouw pagina.

Poezie albums en stamboomonderzoek

Een poezie album kan interessant zijn bij stamboomonderzoek, maar dan moet die persoon wel van adel zijn geweest.

De gewone burger had geen geld voor dit soort boekjes, daarbij kon het gros van de bevolking niet schrijven noch lezen.

Als je een persoon van adel onderzoekt, maar daar toch op vastloopt, kan je eens kijken of er ‘alba amicorum’ ook wel ‘egodocument‘ van die persoon of familielid te vinden zijn.

Je mag er geen feiten uit op maken, maar je krijgt wel een goed beeld van iemand zijn sociale kringen.

Van adel of niet, in ieder geval is het gedichtje wat mijn opa in Anneke’s poezie album heeft geschreven voor mij goud waard.

Geïnspireerd door CBG magazine, dec. 2012

Lees ook:

Actiepunten voor je stamboom
Een genealoog inhuren?
Online archief met de Familie Archivaris
De stamboom van je moeder
Lid worden genealogie vereniging
Handleiding voor DTB boeken
De kranten van vroeger
TV serie Welkom in…
Persoonskaart bij CBG opvragen
Snuffel door online familieberichten

‘Geheimen uit vriendenboekjes en poezie albums’

Friesland collectie poezie albums Gelderland collectie poezie albums Koninklijke Bibliotheek vriendschapsboekjes Onderzoeksgroep Alba Amicorum

poezie album

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory