Zanger en acteur Danny de Munk gaat in een aflevering van Verborgen Verleden (2021) op zoek naar zijn voorouders en familiegeschiedenis.
Zijn ontdekkingsreis door de roerige Jordaan leidt hem langs kleurrijke muzikanten, dappere rebellen en hartverscheurende familiegeheimen. Hoewel deze voorouders destijds vaak in bittere armoede leefden, toonden zij een enorme strijdlust die de zanger nu nog sterk in zijn eigen genen herkent.
Danny weet zelf vrij weinig over zijn voorouders. Dit komt omdat zijn eigen jeugd en leven na zijn hoofdrol in Ciske de Rat volledig in het teken stonden van zijn carrière. Hij vraagt zich af of de geschiedenis van zijn volkse familie gekenmerkt werd door ‘vallen en opstaan’ en het recht van de sterkste op straat. Vooral over zijn Amsterdamse Jordaneze voorouders die het hoofd boven water moesten zien te houden.
De ouders van Danny zijn Johannes Hendrikus de Munk x Maria Christina Westers. Zijn grootouders waren Dirk de Munk x Cornelia Sabeelia Wildbret, vroeger bekend als het muzikale ‘Duo de Munk’.
Andere voorouders die in de aflevering worden genoemd:
- Overgrootouders (3e generatie): Zijn overgrootouders waren Hendrikus Johannes Wildbret x Maria Huitinga.
- Betovergrootouders (4e generatie): Hendrikus Johannes Wildbret (Heintje, aangegeven als meisje, politieagent, overleden in Dachau x Anna Johanna Freerks.
- Oudouders (5e generatie): Johannes Lodewijk Wildbret x Hendrika Johanna Wensel. Hendrikus Freerks (suikerbakker) x Willemina Romp.
- Oudgrootouders (6e generatie): Freerk Freerks (scheepstimmerman, opgenomen in krankzinnigengesticht) x Emerensie Lissina Vreeden (1790-), opgegroeid in weeshuis.
- Oudovergrootouders (7e generatie): Hendrina Solkemans (moeder van Emerensie).
Dirk de Munk, de dappere muzikant
Grootvader Dirk de Munk was een muzikale, volkse Amsterdammer die geen noot kon lezen, maar zijn accordeon volledig op gevoel bespeelde. Samen met zijn echtgenote Cornelia vormde hij het ‘Duo de Munk’, waarmee hij Jordaneze levensliedjes ten gehore bracht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog toonde hij een dapper en opstandig karakter. In 1941 werd hij gearresteerd omdat hij op straat het door de Duitse bezetters verboden lied ‘Op de Grebbeberg’ zong en verkocht.
Cornelia Sabeelia Wildbret, de temperamentvolle verzetsvrouw
Grootmoeder Cornelia Sabeelia Wildbret was de drumster van het muzikale echtpaar, maar zij had daarnaast een felle politieke overtuiging. Zij groeide op in een communistisch milieu en was een temperamentvolle vrouw die voor de duvel niet bang was als het ging om onrechtvaardigheid. Zij was degene die haar eerste echtgenoot bij de Communistische Partij Nederland betrok. Maar hij werd na zijn deelname aan de Februaristaking opgepakt en in een concentratiekamp bezweek. Deze bittere verliezen maakten haar later in haar leven tot een gesloten boek.
Hendrikus Johannes Wildbret, de onbuigzame rebel in concentratiekamp Dachau
Overgrootvader Hendrikus Johannes Wildpret, de vader van Cornelia, was een Jordaneze communist die weigerde zich aan te passen aan de autoriteiten. Tijdens het Jordaanoproer in 1934 speelde hij een actieve rol en hielp hij bij het drukken van een noodeditie van de verboden communistische krant ‘De Tribune’. Ook verzette hij zich fel toen de politie met geweld een protestaffiche over werkloosheid van zijn raam wilde halen. In 1941 werd hij gearresteerd en naar concentratiekamp Dachau gedeporteerd, waar hij na zware mishandelingen en het afzetten van zijn beide benen overleed.
Hendrikus Johannes Wildbret, de ondeugende dienstklopper
Betovergrootvader Hendrikus Johannes Wildbret, de grootvader van Cornelia, werkte eind 19e eeuw bijna dertig jaar als politieagent in Amsterdam. Hoewel hij af en toe kleine geldbedragen ontving voor betoonde ijver, was zijn register van straffen aanzienlijk langer. Hij werd regelmatig berispt voor slapen op het bureau, het overslaan van zijn ronde, het ongevraagd verlaten van zijn wijk en het aannemen van een sigaar van een burger.
Overigens begon zijn leven met een bizarre fout: bij zijn geboorte in 1858, waarschijnlijk in een donkere bedstee, registreerde de vroedvrouw hem per abuis als een meisje met de naam Heijntje. Dit werd pas 19 jaar (!) later rechtgezet door middel van een kanttekening op zijn geboorteakte.
Freerk Freerks, de zeeman met hersenletsel en godsdienstwaanzin
Oudgrootvader Frederik Freerks was een scheepstimmerman wiens leven na een ernstig ongeval volledig ontspoorde. Hij kreeg tijdens een zeereis een zware klap van een katrol tegen zijn hoofd, wat leidde tot doofheid en extreme godsdienstwaanzin. Nadat hij uit zee werd gered, geloofde hij heilig dat hij een goddelijke uitverkorene was en dat de Messias zich in een vetbult op zijn hoofd bevond. Vanwege zijn verwarde gedrag verliet zijn vrouw hem en liet zijn zus hem in 1849 opnemen in de krankzinnigeninrichting Meerenberg. Daar overleed hij na tien jaar aan dementie en drankmisbruik door wijn als medicijn te drinken.
Emerensie Lissina Vreeden, het (dubbel) achtergelaten weeskind
Oudgrootmoeder Emerensie Lissina Vreeden kende een hartverscheurende kindertijd. Zij werd in 1790 als vondeling met een briefje in haar kleertjes op de stoep achtergelaten en opgenomen in het Almoesniersweeshuis in Amsterdam. Hoewel haar biologische moeder haar na vier jaar weer opeiste, liet zij haar 9-jarige dochter in de koude winter van 1799 opnieuw, nu definitief achter op straat. Zij groeide vervolgens op in het weeshuis en kende een jeugd vol bittere armoede en eenzaamheid.
Over zijn betovergrootvader Hendrik: “Dit was geen schaap, dat is mijn vader ook niet en dat ben ik ook niet.“
Wat Danny in eerste instantie het allermeest ontroert, is dat hij zijn eigen vader heel sterk herkent in hun blik. Wanneer hij oude foto’s van opa Dirk en oma Cornelia (Duo de Munk) bekijkt, ziet hij direct zijn vader in hun ogen terug, wat hem diep raakt.
Danny moet hartelijk lachen om het straffenblad van zijn overgrootvader Hendrikus Johannes Wildbret, de politieagent. Hij herkent een ondeugende en stoute kant die hij in zijn eigen jeugd ook had. Maar het lachen verandert snel in verdriet als hij ontdekt dat Hendrikus tijdens de oorlog gedeporteerd werd naar Dachau. Het te horen krijgen van de heftige gebeurtenissen die zijn overgrootvader heeft moeten doorstaan, bezorgt Danny kippenvel en maakt hem stil.
Door dit gruwelijke oorlogsverleden begrijpt Danny nu ook waarom hij nooit zo’n warm contact met zijn oma Cornelia had. Hij vond haar altijd een gesloten en kille vrouw. Nu begrijpt hij eindelijk de oorzaken achter haar emotionele afstandelijkheid. Dit inzicht zorgt ervoor dat hij nu met andere ogen en meer mildheid naar haar kijkt.
De geschiedenis van zijn oudgrootmoeder Emerensie Lissina Vreeden grijpt hem enorm aan. Hij vindt het een hartverscheurend verhaal en raakt zichtbaar ontroerd wanneer hij in het stadsarchief het originele, handgeschreven briefje uit 1790 mag aanraken dat destijds tussen haar babykleertjes was gevonden. Hij kan zich het intense verdriet van zijn verre voormoeder nauwelijks voorstellen.
Wat heeft hem het meest verrast?
De eerste verrassing is de bizarre overlap tussen zijn eerste film ‘Ciske de Rat’ en zijn werkelijke familiegeschiedenis. In die film zit namelijk een bekende scène waar hij stenen gooit tijdens het nagespeelde Jordaanoproer. Hij ontdekt nu dat zijn eigen overgrootvader Hendrikus Johannes Wildbret in 1934 echt tussen die demonstranten stond en een actieve rol speelde tijdens ditzelfde Jordaanoproer. Zijn grootmoeder maakte dit oproer mee op dezelfde leeftijd die Danny had toen hij de film opnam. Het toeval dat zij destijds daadwerkelijk door het decor van zijn latere film liep, vindt hij bijna eng.
Hoe kijkt Danny nu naar zijn familiegeschiedenis?
Na afloop van de reis kijkt Danny met heel andere ogen naar zijn familiegeschiedenis. Er vallen voor hem op emotioneel vlak puzzelstukjes op hun plaats. Hij ervaart nu een intens gevoel van trots en herkenning in de strijdvaardige en onbuigzame genen van zijn voorouders. Hij herkent hun koppige, eigenwijze maar oprechte karakter in zichzelf en voelt zich diep verbonden met deze Jordaneze doorzetters die nooit schapen waren, maar altijd dapper opstonden voor hun mening.
Nog onbeantwoorde vragen
Hoewel de aflevering al enkele mysteries heeft ontrafeld, blijven er personen waar nog verder onderzoek naar gedaan kan worden. Want als er al zoveel voorouders gevonden zijn, dan zijn er nog véél meer takken te onderzoeken.
- Er is nog meer uit te zoeken over zijn overgrootvader Hendrikus Johannes Wildbret. Bijvoorbeeld bij het Nationaal Archief, het Verzetsmuseum of het archief van de Communistische Partij Nederland (CPN).
- Het verhaal van oudgrootmoeder Emerensie Lissina Vreeden nodigt uit om daar nog wat dieper op in te gaan. Zij werkte vroeger als schoonmaakster en verliet haar echtgenoot Frederik Freerks, wat volgens de historicus nog een heel interessant verhaal kan opleveren.
Danny heeft nog véél meer voorouders!
Daarbij heeft Danny natuurlijk nog véél meer voorouders! Want alleen al op de generatielijn van zijn oudovergrootmoeder Hendrina Solkemans heeft hij nog 127 andere voorouders. En omdat alle generaties bij elkaar optellen, zijn er – alleen al vanaf het jaar 1650 – nog (tien)duizenden voorouders te onderzoeken.
Omdat er vanaf ca. 1600 best al veel archieven toegankelijk zijn, is er over deze generaties met gemak nog véél meer informatie te vinden. Dus…
Helaas is deze aflevering niet meer online te bekijken, maar je kunt hem wel bestellen bij het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid.
Verborgen Verleden – de voorouders van Danny de Munk, zanger en acteur
Zoek op Yory.nl