Handleiding voor het geboorteregister

Omdat stamboomonderzoek best een uitdaging kan zijn, is een handleiding voor het geboorteregister onmisbaar.

handleiding geboorteregisterBovendien is er naast het geboorteregister ook een huwelijksregister en overlijdensregister.

Dit is ontstaan sinds 1811 toen het Bevolkingsregister werd ingevoerd.

Voor die tijd werden alle registraties bijgehouden door de kerken in de DTB boeken (Doopboeken, Trouwboeken, Begraafboeken).

Dergelijke boeken gaan eeuwen terug en zijn lastig te lezen. Vanaf 1851 kwam het Bevolkingsregister, maar werd in 1939 afgeschaft en vervangen door persoonskaarten.

Privacy regels bij het geboorteregister

Iedere inwoner staat geregistreerd in de Burgerlijke Stand, maar niet alle informatie is openbaar omdat dit te maken heeft met de leeftijd van de gegevens.

Geboorteregister – na 100 jaar vanaf geboortejaar
Huwelijksregister – na 75 jaar vanaf huwelijksdatum
Overlijdensregister – na 50 jaar vanaf overlijdensdatum

Dit betekent dat als je een geboorteakte zoekt van een nog levend persoon die 102 jaar is, deze theoretisch zou kunnen opzoeken. Echter staat deze informatie nog (lang) niet online, dus zal je naar het betreffende archief moeten.

‘Wij zijn geboren op de jongste dag en sterven op de oudste.’
– Fons Jansen, Nederlandse cabaretier

Het geboorteregister

Iedere geboorte werd vanaf 1811 vastgelegd in het Geboorteregister. Ieder dorp en stad had zijn eigen registers. Het kind werd gebruikelijk door de vader aangegeven, tot maximaal 3 dagen na de geboorte. Bij iedere geboorteaangifte moesten twee getuigen verschijnen die de akte ook ondertekende.

Als de vader niet bekend was of afwezig, of de moeder was ongehuwd, dan werd de aangifte gedaan door de vroedvrouw. Om de echte vader toch te kunnen achterhalen, hadden vroedvrouwen de opdracht om de moeder ‘in barensnood een bekentenis te laten doen’.

In zo’n geval was de moeder niet gehuwd, en was er sprake van een onwettig kind, wat meerdere oorzaken kon hebben. Vaak waren dienstboden slachtoffer van de lusten van hun broodheer, met een ongewenste zwangerschap als gevolg.

Wanneer een kind levensloos werd geboren, wat ook vele oorzaken kon hebben zoals armoede, werd deze alleen geregistreerd in het overlijdensregister.

Het geboorteregister bevat de volgende feiten

Sowieso was het aangeven van een geboorte een belangrijk zaak, want naar wie werd de nieuwe spruit dit keer vernoemd?

Ondertekening voor akkoord

Na het invullen van de akte werd deze door de ambtenaar aan de aangever (meestal de vader) voorgelezen, waarna beiden de akte moesten ondertekenen.

Als de genoemde voornaam foutief was gespeld, door verkeerd gehoord of omdat de aangever analfabeet was, was deze fout niet meer te herstellen. Achteraf was er ook geen controle meer, behalve een opmerking in een huwelijksakte.

Tafels en klappers

Om iedereen terug te kunnen vinden werd er jaarlijks een ‘een jaarlijkse tafel’ gemaakt. Ofwel een alfabetische lijst met de namen, data en (soms) aktenummers. Om het zoeken nog eenvoudiger te maken, werden er ook ‘tienjarige tafels’ gemaakt.

Als er tijdens je stamboomonderzoek geen geboortejaar of -datum bekend is, dan is de ‘tienjarige tafel’ een goed uitgangspunt. Deze tafels worden ook klappers genoemd, omdat ze fysiek in een klappersysteem zijn opgeborgen.

Hoe zoek je in het geboorteregister?

Ik zoek de geboorteakte van mijn voorvader F.B. Lippens, in Goes, Zeeland, NL op 4 aug 1825.

  • Ga naar Family Search
  • Kies bij ‘Date’ uit een periode en bij ‘Type’ voor ‘Birth’
  • Klik in de lijst met provincies, daarna de locatie
  • Kijk goed naar de periodes (soms kan dit overlappen) en klik op de juiste. Vroeger werden er meerdere boeken (registers) tegelijk gebruikt.
  • Vervolgens opent het geboorteregister boek en is het een kwestie van doorbladeren tot je de juiste datum en akte ziet.
  • Maak er een (fullsize) screenshot van en bewaar deze. Tip: ik gebruik hiervoor het programma Pickpick of Lightshot.
  • Hernoem de file naar b.v. GEB 1825-08-04 FBLippens, uit BTClaeys.
  • Verwerk de akte in je stamboom – mits je eerst alle feiten hebt gecontroleerd! Voorkom deze valkuilen.
  • Zorg dat je een goede mappenstructuur voor archivering hebt.
  • Als laatste: deel je gegevens!

Heb je wel een datum, maar kan je toch de akte niet vinden? Check dan deze lijst. Als je op Google gaat zoeken zorg dan dat je deze technieken gebruikt. Google eens op kwartierstaat en dan de achternaam van de familie.

Om te weten welke geboorteaktes je al hebt gevonden, download dan deze Checklist aktes verzamelen. Hou het vooral simpel! Als je een handschrift niet kunt lezen, verdiep je daar dan in.

Conclusie

Kortom, om gedegen stamboomonderzoek te doen, moet je je weg zien te vinden in de bronnen. Deze handleiding voor het geboorteregister geeft je meer duidelijkheid. Je leert daardoor welke informatie er op een geboorteakte staat, en welke bronnen je kunt raadplegen.

Ik hoop dat deze handleiding voor het geboorteregister je op weg zal helpen.

Geboorteakte van mijn betovergrootvader Franciscus Bernardus Lippens, op 4 aug 1825, te Goes, Zeeland

geboorte

Lees ook:

Je mag eigenlijk geen betbetbetovergrootvader zeggen, maar wat dan wel?

Maak een Genealogie Startpagina
Zijn Smart Matches wel zo smart?
Wat is een Akte van Admissie?
Van klein naar groot dankzij mijn zus
Mijn lieve, grote, grappige en gekke zus Wilma
Mijn interview in de EO gids
Zo kan je foto’s ordenen
TV serie Welkom in…
Stamboom voor de elite
De ballonnen van mijn moeder

‘Handleiding voor het geboorteregister bij stamboomonderzoek’

Overlijdensregister en DTB boekenErgernissen!Familie reünieWie helpt met mijn vastlopers?

Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory