De Grote Oorlog en zijn vele gezichten 🇳🇱🇧🇪

De Grote Oorlog en zijn vele gezichten

De Eerste Wereldoorlog, vaak ook Grote Oorlog genoemd, heeft in België een vele malen grotere impact gehad dan in Nederland. Er zijn dan ook bijzonder veel Belgische soldaten aan het front gestorven.

Over deze periode is in België veel gedocumenteerd. Er zijn dan ook diverse manieren om de loopbaan of staat van dienst van Belgische militairen tijdens de Eerste Wereldoorlog te achterhalen.

In de eerste plaats kan men denken aan de persoonlijke militaire dossiers en andere archiefstukken die het Koninklijk Legermuseum bewaart. De persoonlijke dossiers bevat vaak uiteenlopende informatie over de staat van dienst van een Belgische militair.

Particuliere archieven

Mocht dit niet toereikend zijn of wil je eenvoudigweg je bronnenonderzoek uitbreiden, dan is het de moeite om ook eens op de websites van de Passchendaele Archives, het War Dead Register of de namenlijst van het In Flanders Fields Museum te zoeken.

Deze websites bevatten niet enkel naamlijsten van gevallenen. Maar bieden vaak ook degelijke achtergrondinformatie over wat de militairen zoal hebben doorgemaakt. De Passchendaele Archives bieden bovendien een onderzoeksservice om meer informatie over de door jou gezochte militair boven water te krijgen.

Verder kan men ook nog denken aan de Rode Kruisarchieven die het Rijksarchief in België bewaart. Deze bevatten met name informatie over de (zieken)verpleging van Belgische militairen.

Vluchtelingen

Een ander belangrijk en zeker ook interessant thema tijdens de Eerste Wereldoorlog, zijn de vele Belgen die tussen 1914-1918 hun land voor het oorlogsgeweld zijn ontvlucht. Veruit de meesten vluchtten naar Frankrijk, Nederland of het Verenigd Koninkrijk.

Tussen 1914 en 1918 waren zo’n één miljoen Belgen naar Nederland getrokken om zich daar van enige veiligheid te verzekeren. Ongeveer de helft van de miljoen Belgen vond in Noord-Brabant een veilig heenkomen. De overige 500.000 spreidden zich over de rest van Nederland.

Zij werden dan vaak opgevangen in vluchtelingenkampen, soms ook vluchtoorden genoemd, die als barakken niet bepaald een comfortabel verblijf betekenden. Deze Belgische vluchtelingen werden in de meeste gevallen door de verschillende Nederlandse gemeenten in aparte bevolkingsregisters of vluchtelingenregisters geregistreerd.

Diverse bronnen

Op de website vluchtelingen1914-1918.org is een deel van deze registers digitaal ontsloten en middels een handige index raadpleegbaar. Het overige deel van deze registers bevindt zich in de archieftoegangen op de gemeentebesturen bij verschillende regionale archieven in Nederland.

Een andere interessante bron zijn de “vrijgeleiden”, vergunningen afgegeven door de Belgische consulaten aan naar Nederland gevluchte Belgen om naar België terug te kunnen keren. Deze vrijgeleiden bevatten o.a. informatie over de laatste verblijfplaats in Nederland, de datum van terugkeer naar België en vaak ook een foto van de vluchteling.

Vervolging van misdadigers

De periode na de Eerste Wereldoorlog, het interbellum dus, was een periode van herstel en vervolging. Van de vervolging van oorlogsmisdadigers zijn in België nog niet veel stukken digitaal ontsloten of beschikbaar. Een kleine maar toch beslist interessante bronnen zijn de gedigitaliseerde verstekdossiers van Duitse oorlogsmisdaden.

De dossiers van bij verstek veroordeelde Duitse oorlogsmisdadigers zijn na 1925 samengebracht in het Krijgsauditoraat te Brussel. En na vele omzwervingen door Europa zijn zij weer in België teruggekeerd. Inmiddels via de website Legal Tools van het Internationaal Strafhof te Den Haag zij ze raadpleegbaar.

Conclusie

Wil je het verleden van je voorouders en familieleden tijdens Grote Oorlog verder uitdiepen, dan heb je hier alvast een heel pak interessante bronnen.

Bronnen voor onderzoek

Lees ook

De Grote Oorlog en zijn vele gezichten