Waarom is die persoon in je stamboom zo jong overleden?

Zodra ik in mijn stamboom een persoon vind die jong is overleden, vraag ik me altijd af wat er aan de hand geweest kan zijn. Het is best interessant om te kijken naar het jaar van hun overlijden en wat er toen speelde in hun leven.

jong overleden pxhere
Foto: begraafplaats – Pixabay

De tijdbalk

Een goede tool om een overlijdensdatum te vergelijken met historische gebeurtenissen, is de tijdbalk van Genealogie Online. Hiervoor is het wel nodig dat je je stamboom publiceert op GO met een Gedcom export.

Als je dat hebt gedaan, legt Genealogie Online niet alleen allerlei interessante koppelingen, maar laat je ook de tijdbalk zien van iedere persoon met gebeurtenissen op zijn geboorte-, huwelijks– en overlijdensdag.

tijdbalk

Tijdens de oorlogen

Zo ben ik erachter gekomen dat een oom van mijn vader, Julius Steffan, tijdens de Eerste Wereldoorlog op 28-jarige leeftijd is gesneuveld bij de slag bij Marne in Frankrijk (1914). Hij was van Duitse afkomst, dus werd hij opgeroepen als militair.

Mijn vader had ook nog een achterneef Joannes Felix Heeremans die tijdens de Tweede Wereldoorlog overleed in een concentratiekamp in Duitsland. Joannes zat bij het Verzet en werd opgepakt. Ik ben erachter gekomen dat hij begraven ligt op het Ereveld Loenen.

In genealogie software kan je statistieken maken van personen die jong zijn overleden. Of sorteer gewoon alle personen op leeftijd, en begin bij de jongste.

Doodgeboren kind

Nog steeds kan ik een traantje laten om de vele doodgeboren kinderen in mijn stamboom. Dit vind ik één van de meeste verdrietige kanten van stamboomonderzoek. De oorzaken van hun overlijden heeft diverse oorzaken, maar één van de belangrijkste waren armoede, medische voorzieningen en onwetendheid. Een doodgeboren kind wordt als geboorte aangegeven met de vermelding dat deze levenloos of doodgeboren is.

Volwassenen verklaren de oorlog. Maar de jeugd moet vechten en sterven.’
– Herbert Hoover, Amerikaanse president (1874-1964)


Epidemie, ziektes

Baby’s, kleuters en peuters kunnen overleden zijn door epidemieën, kinderziektes, mazelen, cholera, de pest. Of door een voedingstekort, een (voor nu) simpele bacterie, geen borstvoeding, verwaarlozing of iets giftigs gegeten. Bij grote gezinnen zal de alertheid voor de kinderen ook minder zijn geweest, waardoor de kleine een ernstige val zou kunnen maken.

Weeskind

Jonge kinderen die hun ouder(s) verloren hadden, kwamen vaak in het weeshuis terecht. Dit was niet bepaald een gezonde omgeving, dus was het sterftecijfer erg hoog. Er zijn behoorlijk wat registers van weeshuizen bewaard gebleven, dus hier zou je in kunnen zoeken als je een vermoeden hebt (bekijk de overlijdensdata van beide ouders).

verdronken
Het krantenbericht over het ongeluk van de broer van mijn opa

Verdronken

Zoals ik schreef over de broer van mijn opa Dannenburg, lag verdrinking vaak op de loer. Het ongeluk van mijn oudoom in de Keizersgracht in Amsterdam (1916) is een triest voorbeeld.

Maar 200 jaar eeuwen daarvoor waren er sowieso veel verdrinkingsgevallen in Amsterdam, omdat de kades en bruggen geen railings hadden. Kinderen en dronken mannen vielen daarom in het water waarna ze verdronken omdat ze niet konden zwemmen. Om die reden werden de randen van de grachten en bruggen afgeschermd.

Ongeluk op de weg

Kijk eens naar deze filmbeelden van begin 20e eeuw, waar het gemotoriseerde verkeer zijn intrede deed. Zie hoe de mensen (en kinderen!) levensgevaarlijk kris-kras op de weg door elkaar lopen. Omdat er toen nog geen verkeersregels waren, kwamen mensen ook onder koetsen, trekkarren en paardentrams. Maar ook ver vóór de 20e eeuw vind je op Delpher veel berichten over een ‘ongeluk’ en ‘kind’ en ‘dood’.

Gevaarlijk beroep

Vroeger was er nog geen Arbeidswet, dus mannen én vrouwen waren niet beschermd bij gevaarlijke werkzaamheden. Denk aan militairen, werklui in de bouw, hoogtewerkers, trambestuurders, monteurs, fabriekswerkers, politie, brandweer, schippers, op zee (naar de Oost en de West). Vooral jonge medewerkers kwamen door onervarenheid in de problemen.

Koude winters, hete zomers

Is een jong persoon overleden tijdens een strenge winter of hittegolf? Als de persoon op Open Archieven staat, zie je rechtsonder de weersomstandigheden van die dag van de gebeurtenis. Je kunt ook kijken in de historische data van het KNMI.

Op dezelfde datum

Was de moeder in verwachting, of is ze overleden in het kraambed, misschien tegelijk met het kind? Of als er meerder personen uit één gezin in een korte periode achter elkaar zijn overleden, zou het een epidemie kunnen zijn. Of een bombardement, afhankelijk van het jaar. Of een ongeluk? Controleer daarvoor de kranten.

zelfmoord
3 okt 1888, Nieuwsblad van het Noorden

Moord of zelfmoord

Het gebeurde overal en het is van alle tijden: moord en zelfmoord. Vaak was de zelfmoord nog discutabel, maar er werd verder weinig onderzoek gedaan. Een zelfmoord kon dus eenvoudig in scene worden gezet door kwaadwillenden. Of de persoon zag inderdaad geen uitweg meer en maakte inderdaad een einde aan zijn leven. In dit krantenknipsel van 1888 zou het discutabel kunnen zijn. Zou het dienstmeisje in het water geduwd zijn?

De waarheid

Je zult nooit altijd precies achter de waarheid komen. Als er familieverhalen zijn waar men een vermoeden heeft, dan blijft het daar ook bij. Tenzij de daar toch meer informatie uit kunt halen en in de archieven kunt zoeken. Als die persoon in Amsterdam woonde, kan je de registers van de Amsterdamse doodsoorzaken controleren.

Dus,

Als je onderzoek gaat doen naar en jong overleden persoon uit je stamboom, bekijk dan zijn tijdbalk en ga op onderzoek uit. Het is trieste, maar boeiende informatie waarmee je je stamboom kan verrijken.

Wacht een erfenis op jou? | Alleen jongens of meisjes | Muziek van je voorouders | Vermeld altijd tweelingen
Vaarwel Nederland!
TV serie ‘Het dorp’
Wat is een proband?
Schepenbank boeken
DNA Onbekend
Wat zijn vestbrieven?
Waarom is die persoon in je stamboom zo jong overleden?’
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist

Interessante artikelen

Aan de slag met zoeken

yory