Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1845 en 1850

Een tijdlijn van de geschiedenis van Nederland tussen 1845 en 1850. Deze serie focust zich met name op het nieuws waar onze voorouders wellicht van hebben opgekeken.

Tussen 1845 en 1850 heeft Nederland (en andere Europese landen) zwaar te lijden onder de aardappelziekte waardoor de aardappeloogst verloren is. Mede door de strenge winter komt er een economische crisis met ernstige voedseltekorten, stijgende prijzen, toenemende armoede onder het volk wat resulteert in diverse opstanden en wat jarenlang nadeint. Door de revoluties in heel Europa, is het op alle vlakken onrustig in het land. Maar dankzij de nieuwe Grondwet van 1848 komen er eindelijk de verlangde liberale hervormingen, doch blijft het verschil tussen het gewone volk en de elite groot. Veel Nederlanders (Boeroes) zoeken een nieuwe toekomst in Suriname. Verder is de industrialisatie in volle gang met de aanleg van diverse spoorlijnen en kanalen en de opkomst van fabrieken.

Economie en samenleving

De bevolking groeit van 2.996.000 naar 3.151.000 inwoners (schatting).

De samenleving is sterk verdeeld in sociale klassen. De elite en de burgerij hebben de meeste macht, terwijl arbeiders en boeren vaak in armoede leven.

• 1845 – De aardappeloogst vergaat volledig door de aardappelziekte (een schimmel). Hierdoor ontstaat een landbouwcrisis die leidt tot grote economische problemen en voedseltekorten, ook in omringende landen. Door de slechte voeding en leefomstandigheden zijn er diverse uitbraken van ziektes zoals cholera. ^{➔Krantenbericht}
• In reactie op de hongersnood en stijgende voedselprijzen breken er in verschillende steden broodrellen uit, waaronder Den Haag, Delft en Groningen. ^{➔Krantenbericht}

• 1846 – Ruim 200 Nederlandse boeren (later boeroes genoemd) vertrekken naar Suriname om landbouwgronden te ontginnen. ^➔Bron
• De eerste volkstelling wordt gehouden, waarbij iedere provincies zijn eigen statistieken publiceert. Omdat de bevolking flink is gegroeid, wordt het aantal kamerleden naar verhouding vermeerderd. ^{➔Krantenbericht}

• 1849 – In Gemert (N.Br.) ontstaat oproer onder wevers over de slechte arbeidsomstandigheden en aangekondigde loonsverlagingen. Door de arrestatie van één van de leiders slaat de vlam in de pan, waarbij het leger het dorp bijna twee maanden bezet om de orde te herstellen. ^{➔Krantenbericht}

Politiek

In deze periode komen er 5 kabinetten: Kabinet-Schimmelpenninck (het eerste kabinet van Nederland), Kabinet-De Kempenaer-Donker Curtius en het Kabinet-Thorbecke I, die uiteindelijk belangrijke hervormingen doorvoert. ^{➔Krantenbericht ➔Bron}

De revoluties in omringende landen hebben een grote invloed op de Nederlandse politiek waardoor de druk op liberale hervormingen sterk toeneemt.

• 1846 – De West-Indische koloniën worden bestuurlijk gescheiden. Suriname en de Nederlandse Antillen krijgen ieder een eigen gouverneur, en de functie van gouverneur-generaal wordt opgeheven. ^{➔Krantenbericht}

• 1848 – Er komt een nieuwe grondwet van kracht, opgesteld door Thorbecke. Nederland wordt een parlementaire monarchie, de macht van de koning wordt beperkt, de ministeriële verantwoordelijkheid wordt ingevoerd, er komen rechtstreekse verkiezingen van de Tweede Kamer, de Provinciale Staten en de Gemeenteraden. Verder komen er meer burgerlijke vrijheden, zoals vrijheid van vereniging en vergadering, wat bijdraagt aan sociale veranderingen. ^{➔Krantenbericht}
• Mannen boven de 23 jaar die een bepaald bedrag aan belasting betalen, mogen stemmen. Dit beperkt het kiesrecht tot een kleine groep elite. ^➔Bron
• Nederland maakt Curaçao met Aruba en Bonaire los uit de kolonie Suriname en sticht de kolonie Curaçao en Onderhorigheden. ^{➔Krantenbericht}

Koningshuis

• 1848 – Koning Willem II staat bekend om zijn conservatieve houding, maar stemt onder druk ‘in één nacht’ toch in met liberale hervormingen en de nieuwe grondwet van 1848. ^➔Bron

• 1849 – Koning Willem II (56) overlijdt plotseling zittend in een stoel. Hij zou zijn overleden aan hartfalen, maar er zijn ook geruchten dat hij door zijn zoon Willem III is doodgeschoten tijdens een ruzie. ^{➔Krantenbericht ➔Het gerucht}
• Willem III volgt zijn vader op als koning, en wordt bekend om zijn autoritaire stijl (hij had als bijnaam Koning Gorilla) en zijn weerstand tegen de liberale hervormingen van Thorbecke. ^{➔Krantenbericht}

Religie

• 1846 – In Gasselternijveen ontstaat de eerste Nederlandse Baptistengemeente. Zeven mensen worden op hun belijdenis gedoopt door de voormalige Hervormde predikant Dr. J.E. Feisser. ^{➔Krantenbericht}

• 1848 – De nieuwe grondwet garandeert godsdienstvrijheid, wat een belangrijke stap is voor religieuze minderheden zoals katholieken en joden. Dit vermindert de discriminatie die zij eerder ervaren. ^➔Bron

Ontwikkelingen

Er worden enkele spoorlijnen uitgebreid, waaronder de spoorlijn Den Haag – Rotterdam, wat bijdraagt aan de modernisering van het transport.

• 1845 – Koning Willem II opent de Beurs van Zocher in Amsterdam, die in 1903 weer wordt gesloopt. ^{➔Krantenbericht}
• De Engelse uitvinder Stephen Perry krijgt patent op het elastiek. ^➔Bron
• Léon Foucault en Hippolyte Fizeau maken de eerste foto van de zon. ^➔Bron

• 1847 – Het eerste telegram wordt verzonden over de lijn Amsterdam – Rotterdam. ^➔Bron

• 1849 – Dominee Heldring richt het Asyl Steenbeek op in Zetten (OV), een opvanghuis voor “gevallen boetvaardige en gezonken vrouwen” om hen een nieuwe kans te bieden. ^{➔Krantenbericht}

Opvallend

• 1849 – Visser Klaas Bording uit Durgerdam en zijn twee zoons drijven door plotselinge dooi twee weken lang op een ijsschots in de Zuiderzee. Alleen de jongste zoon overleeft het drama. Er wordt een inzamelingsactie georganiseerd om de nabestaande te ondersteunen. In het Zuiderzeemuseum zijn de klompen en grafsteen van Klaas Bording te zien. ^{➔Krantenbericht}

Rampen

• 1847 – De SS Phoenix vergaat op het Michiganmeer (VS) waarbij 200 immigranten uit de Gelderse Achterhoek omkomen. ^{➔Krantenbericht}

• 1849 – In Grafhorst (OV) ontstaat een verwoestende brand waarbij 57 van de 60 huizen in as worden gelegd, er zijn 5 doden. Al snel wordt een landelijke inzamelingsactie gehouden om de slachtoffers te helpen. ^{➔Krantenbericht}
• In Zaandam breekt een grote cholera-epidemie uit die uiteindelijk in Nederland meer dan 23.000 slachtoffers eist. ^{➔Krantenbericht}
• Op een scheepswerf in Vlissingen vindt een zware explosie plaats. Er zijn 7 doden en 11 zwaargewonden. ^{➔Krantenbericht}
• Op de stoomboot Jan van Arkel II in ‘s-Hertogenbosch explodeert de stoomketel. Er vallen 22 doden en de schade is enorm. ^{➔Krantenbericht}
• Bij Texel vergaan twee schepen door zware stormen, waarbij totaal 50 opvarenden verdrinken. ^{➔Krantenbericht}

Boeken

• 1846 – Oprichting van het eerste Friestalige tijdschrift Iduna door door Harmen Sytstra. ^➔Bron

Kunst, muziek

• 1845 – Bij Paleis Noordeinde in Den Haag wordt het ruiterstandbeeld van Prins Willem van Oranje onthuld. ^{➔Krantenbericht}

• 1848 – Eerste uitvoering van de Radetzkymars, een gecomponeerde mars door Johann Strauss sr. ter ere van veldmaarschalk graaf von Radetz. ^➔Bron

Het weer

• 1846 – Er is een strenge winter, in Groningen wordt het tien dagen voor Pasen nog -21 °C. ^{➔Krantenbericht}

Buitenland

• 1845 – Florida, Texas en Iowa worden de 27e, 28e en 29e staat van de Verenigde Staten van Amerika. ^{➔Krantenbericht}

• Het schip de ‘Great Britain’ is het eerste ijzeren stoomschip dat de Atlantische Oceaan oversteekt. Het komt op zijn eerste vaart na de recordtijd van 15 dagen uit Bristol in New York aan. Echter strandt het schip een jaar later bij Ierland, en duurt het bijna een jaar voordat het wordt vlotgetrokken. Uiteindelijk gaat de rederij failliet en wordt het schip voor 18.000 pond verkocht voor de Australië-route. ^{➔Krantenbericht 1 ➔Krantenbericht 2}

• 1848 – In Californië (VS) wordt er goud in een rivierbedding gevonden wat het begin van de Gold Rush betekent. ^{➔Krantenbericht}

• 1849 – Na een revolutie in Rome wordt de pauselijke macht afgeschaft en de Romeinse Republiek uitgeroepen, waarna Paus Pius IX vlucht naar Sicilië. ^{➔Krantenbericht}
• Er is weer een aanslag (de 5e) op koningin Victoria. William Hamilton vuurt een wapen op haar af zonder kogels, bedoeld om een statement te maken over de geringe Britse hulp bij de Ierse hongersnood. ^{➔Krantenbericht}

Overleden

• 1846 – Andrew Jackson (78), ex-president van de VS, overlijdt aan hartfalen, tbc en loodvergiftiging door achtergebleven kogels in zijn lichaam. Hij was tevens de eerste oud-president waarvan een foto is gemaakt, toevallig in zijn laatste levensjaar. ^{➔Krantenbericht}

• 1848 – Prins Alexander van Oranje-Nassau, de tweede zoon van Willem II en Anna Paulowna, overlijdt op 29-jarige leeftijd op Madeira aan lymfklierkanker of extrapulmonale tuberculose. ^{➔Krantenbericht}

• 1849 – Ex-president van de VS James Knox Polk (53) overlijdt kort na de afloop van zijn ambtstermijn aan cholera, mede door zijn al zwakke gezondheid. Hij is de jongste president die niet sterft door een moordaanslag. Hij wordt vooral herinnerd aan het uitlokken van de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog, die tot op de dag van vandaag door veel mensen als onrechtvaardig wordt beschouwd. ^{➔Krantenbericht}

Welke van jouw voorouders zijn in deze periode geboren, getrouwd of overleden?

Tijdlijn van mijn voorouders

Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1840-1845

Chronologisch per thema

Deze tijdlijn van de geschiedenis van Nederland geeft een overzichtelijk beeld van de belangrijkste gebeurtenissen per categorie tussen 1845 en 1850. Dankzij de gestructureerde opzet en opsplitsing in diverse onderwerpen, is het een uitstekende bron voor iedereen die behoefte heeft aan een duidelijk overzicht van de geschiedenis per thema.