Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1850 en 1855

Een tijdlijn van de geschiedenis van Nederland tussen 1850 en 1855. Deze serie focust zich met name op het nieuws waar onze voorouders wellicht van hebben opgekeken.

Tussen 1850 en 1855 maakt Nederland een tijd door van modernisering. Op religieus gebied zijn er spanningen rondom protestanten en katholieken, wat zelfs leidt tot het aftreden van het kabinet-Thorbecke I. De invoering van de gemeentewet, armenwet, het metriek stelsel en de eerste postzegel zijn belangrijke momenten. Er worden diverse spoorlijnen geopend, maar tegelijkertijd leidt het volk onder een cholera-epidemie, en zorgt een zware storm dat de regio Kampen volledig overstroomd.

Economie en samenleving

Nederland groeit van 3.151.000 naar 3.306.000 miljoen inwoners (schatting).

De samenleving is sterk verzuild, met duidelijke scheidslijnen tussen protestanten, katholieken en liberalen.

Politiek

Vanuit diverse Europese machthebbers komt een tegenbeweging om de liberale hervormingen te onderdrukken. Dit leidt tot een tijdelijke terugval van democratische ontwikkelingen in Europa, maar heeft geen impact op de Nederlandse (nieuwe) democratie.

• 1850 – Het kabinet-Thorbecke I is aan de macht. Zij voeren belangrijke hervormingen door, zoals
  – Nederland wordt een parlementaire democratie,
  – de afschaffing van accijnzen op levensmiddelen, waardoor het levensonderhoud goedkoper werd, en
  – de afschaffing van belasting op het aantal ramen en deuren, wat eerlijker was voor de armere bevolking,
  – vrijheid van onderwijs. ^➔Bron

• 1851 – Invoering van de gemeentewet, waarmee het onderscheid tussen steden en dorpen verdwijnt, en zo ook het heffen van poortgeld bij de entree van steden. Voor de wet bestaan vanaf nu alleen nog gemeenten. ^{➔Krantenbericht}

• 1853 – Aprilbeweging: Koning Willem III stuurt een brief aan de protestantse leiders waarin hij sympathie toont voor hun standpunten. Dit wordt door Thorbecke gezien als een inbreuk op de neutraliteit van de koning, wat leidt tot het aftreden van het kabinet. ^➔Bron
• Het kabinet-van Hall – Donker Curtius treedt aan, en stelt beperkingen in voor de katholieken, waardoor ze minder vrij zijn in hun publieke profilering dan ze hopen. ^➔Bron

• 1854 – De Armenwet wordt ingevoerd, waarbij de verantwoordelijkheid voor armenzorg bij de gemeenten en kerken komt te liggen, en is een belangrijke stap in de sociale wetgeving. ^➔Bron
• Lijfstraffen worden afgeschaft, met uitzondering van de geseling die pas in 1870 verdween. ^{➔Krantenbericht}

Koningshuis

Willem III is koning. Hij staat vooral bekend om zijn conservatieve opvattingen en moeizame relatie met het parlement, maar moet zich houden aan de beperkingen van de grondwet van 1848.

• 1850 – Koning Willem III benoemt zijn broer Hendrik, ondanks hun slechte relatie, tot stadhouder van het groothertogdom Luxemburg. ^{➔Krantenbericht}

• 1853 – Prins Hendrik der Nederlanden, de broer van de koning, trouwt met Amalia van Saksen-Weimar-Eisenach. ^{➔Krantenbericht}

Religie

• 1853 – Paus Pius IX herstelt de Katholieke kerk in Nederland door de herinvoering van de bisschoppelijke hiërarchie, waarbij er 5 bisdommen komen in ‘s-Hertogenbosch, Utrecht, Breda, Roermond en Haarlem. Echter komen de protestanten in opstand (de Aprilbeweging) wat, mede door de bemoeienis van koning Willem III, leidt tot een politieke crisis en uiteindelijk het aftreden van het kabinet-Thorbecke I. ^{➔Krantenbericht}
• Tijdens de cholera-epidemie mogen er geen lijken in de kerk of op het kerkhof begraven worden, tenzij de geneesheer kan bevestigen dat de overledene niet aan cholera is overleden. ^{➔Krantenbericht}

Ontwikkelingen

• 1850 – Het metrieke stelsel wordt ingevoerd. Traditionele eenheden als el, duim, voet en pond werden vervangen door metrische eenheden zoals de meter, centimeter, kilogram en liter. Dit maakte het rekenen en meten uniform en eenvoudiger. ^{➔Krantenbericht}
• Tussen Calais en Dover wordt de eerste onderzeese telegraafkabel gelegd. Een jaar later wordt de eerste telegraafverbinding tussen Amsterdam en Nieuwediep (Den Helder) in gebruik genomen. ^{➔Krantenbericht 1 ➔Krantenbericht 2}

• 1852 – Invoering van de Postwet en de postzegel, waarbij de laatste aanvankelijk veel weerstand opriep. In Den Haag wordt de eerste (van een serie) brievenbussen geplaatst. ^{➔Krantenbericht 1 ➔Krantenbericht 2}
• De Haarlemmermeer wordt drooggelegd. ^{➔Krantenbericht}

• 1853 – Opening van de spoorlijn Maastricht – Simpelveld – Aken, de eerste grensoverschrijdende spoorlijn van Nederland. Een jaar later wordt de spoorlijn Antwerpen – Roosendaal – Etten geopend. ^{➔Krantenbericht 1 ➔Krantenbericht 2}

• 1854 – Opening van de Semmeringspoorlijn door de Oostenrijkse Alpen, de eerste spoorlijn over een bergketen. ^{➔Krantenbericht}
• Het KNMI wordt opgericht, en begint met het systematisch verzamelen van meteorologische gegevens. ^{➔Krantenbericht}

Rampen

• 1853 – Een overstroming veroorzaakt door een zware storm breekt een deel van een dijk, waardoor een groot deel rondom Kampen en de polders onder water komt te staan. ^{➔Krantenbericht}

• 1854 – Een cholera-epidemie veroorzaakt duizenden doden, wat leidt tot aanhoudende discussies over de slechte hygiënische omstandigheden in steden en dorpen. ^{➔Krantenbericht}

Kunst

• 1852 – In Amsterdam wordt op de Botermarkt het standbeeld van Rembrandt onthuld (later het Rembrandtplein). Dit standbeeld is een van de eerste openbare beelden in de stad en trekt veel bekijks. ^{➔Krantenbericht}

Boeken

• 1850 – Schoolmeester Jan Schenkman uit Amsterdam brengt in december het boekje uit: “Sint Nikolaas en zijn knecht“, met 16 gedichten en illustraties. Hij schept daarmee de moderne traditie van Sinterklaas en Zwarte Piet. ^➔Bron
• Charles Dickens publiceert het boek “David Copperfield”, een semi-autobiografische roman, wat beroemd werd door zijn levendige personages. ^{➔Krantenbericht}

• 1851 – Herman Melville publiceert zijn boek ‘Moby Dick’. ^➔Bron

Overleden

• 16 april 1850 – Marie Tussaud (88), Frans oprichtster van de wassenbeeldenmusea, overlijdt in haar slaap. ^{➔Krantenbericht}
• 4 juni 1850 – Prins Maurits (6), de 2e zoon van koning Willem II, overlijdt aan een hersenontsteking. ^{➔Krantenbericht}
• 9 juli 1850 – Zachary Taylor (65), president van de VS, overlijdt in zijn 2e termijnjaar aan een acute darminfectie tijdens de viering van Onafhankelijkheidsdag. Al snel ontstaat er een complottheorie dat hij is vermoord. In 1991 werd zijn lichaam opgegraven en onderzocht, maar er werd geen bewijs voor vergiftiging gevonden. De meest gangbare theorie is dat zijn drinkwater vervuild was door de open riolen van Washington, waar zijn voorgang president Harrison ook aan was overleden in 1841 (cholera). ^{➔Krantenbericht}

Buitenland

• 1851 – Eerste verschijning van de New York Daily Times, later de New York Times. ^➔Bron
• In Frankrijk pleegt president Charles Louis Napoleon Bonaparte (de neef van) een staatsgreep door een zelfcoup ontbindt het parlement. Hierdoor komt een einde aan het laatste restje democratie in de Tweede Franse Republiek. Ook in Toscane (Italië) wordt de grondwet weer ingetrokken. ^{➔Krantenbericht ➔Bron}

• 1853 – Franklin Pierce wordt de 14e president van de VS. Tijdens zijn ambtstermijn laat hij de slavernij volledig uit de hand lopen. Hij wordt uiteindelijk één van de minst memorabele en slechtst functionerende presidenten. ^{➔Krantenbericht}
• Opening van de eerste spoorweg door de Alpen en van de spoorlijn Parijs – Berlijn door het Ruhrgebied. ^➔Bron

• 1854 – Krimoorlog: (1853-1856) Engeland, Frankrijk en Sardinië verklaren Rusland de oorlog. Het conflict begint als Rusland zijn macht wil uitbreiden en de drang naar invloed en toegang tot strategische zeeroutes, de rivaliteit over rechten in heilige plaatsen (orthodox vs. katholiek), en de reactie van Groot-Brittannië en Frankrijk om het Ottomaanse Rijk te steunen. ^{➔Krantenbericht}
• In Wenen trouwt keizer Frans Jozef I van Oostenrijk met de Beierse prinses Elisabeth, later bekend als Sisi. ^{➔Krantenbericht}
• De Amerikaanse oceaanstomer SS Arctic zinkt bij Kaap Race (Newfoundland) in dichte mist na een aanvaring, waarbij 322 van de 368 mensen verdrinken. ^{➔Krantenbericht}

Tijdlijn van mijn voorouders

Tijdlijn geschiedenis van Nederland tussen 1850 en 1855

Chronologisch per thema

Deze tijdlijn van de geschiedenis van Nederland geeft een overzichtelijk beeld van de belangrijkste gebeurtenissen per categorie tussen 1850 en 1855. Dankzij de gestructureerde opzet en opsplitsing in diverse onderwerpen, is het een uitstekende bron voor iedereen die behoefte heeft aan een duidelijk overzicht van de geschiedenis per thema.