Word wegwijs in de Duitse archiefterminologie
Wanneer je in Duitsland op zoek gaat naar archiefstukken, al is het maar een geboorteakte of huwelijksinschrijving, loop je vaak tegen een taalgrens aan. De terminologie die men in Duitsland in de archiefsector gebruikt, lijkt soms op de Nederlandse, soms ook niet. Bovendien zijn er veel “Falsche Freunde”, zoals we dat ook al op school leerden.
Om je op weg te helpen bij je onderzoek, vind je hieronder een overzicht van Nederlandse archief- en brontermen met de Duitse vertaling(en).
Archieftermen Nederlands-Duits
| Nederlands | Duits | Opmerking |
|---|---|---|
| Archief (als in: verzameling documenten) | Bestand (mv. Bestände) | |
| Archief van een bisdom | Bistumsarchiv | Bij een Bistumsarchiv worden de rooms-katholieke kerkelijke archieven, waaronder de DTB-boeken, bewaard. |
| Archief van een Bundesland (deelstaat) | Landesarchiv | Bij een Landesarchiv worden in de regel overheidsarchieven bewaard, maar uitzonderingen komen regelmatig voor. |
| Archief van een Landeskirche (protestantse kerk) | Landeskirchliches Archiv | Bij een Landeskirchliches Archiv worden de protestantse kerkelijke archieven, waaronder de DTB-boeken, bewaard. |
| Archief van een Landkreis | Kreisarchiv | Bij een Kreisarchiv worden de archieven van de Landkreis bewaard, soms ook de archieven van de (voormalige) gemeenten binnen die Landkreis. |
| Archiefinstelling | Archiv | |
| Archiefnaam (als in: naam van de toegang / inventaris) | Bestandsbezeichnung, Provenienz | |
| Archiefstukken | Archivalien, Schriftstücke | |
| Archiefvormer | Bestandsbildner | Een persoon of organisatie die een archief (als in: verzameling documenten) heeft nagelaten of heeft doen ontstaan. |
| Archiefwet | Archivgesetz | |
| Archievenoverzicht | Beständeübersicht | |
| Archiefsysteem | Archivportal | |
| Beschikbaar | Verfügbar | |
| Bevatten | Enthälten | |
| Bron | Quelle | |
| Datering | Datierung, Laufzeit | |
| Digitaliseren | Digitalisieren | |
| Gemeentearchief | Gemeindearchiv | Als de gemeente een stad betreft, wordt dit archief een Stadtarchiv genoemd. |
| Herkomst | Herkunft | |
| Hiërarchie (binnen het archiefsysteem) | Klassifikation, Bestandsgliederung | |
| Index | Verzeichnis, Kartei | |
| Inschrijving | Eintrag | |
| Inventaris | Findbuch | |
| Inventarisnummer | Signatur | |
| Leeszaal | Lesesaal | |
| Onderzoek | Recherche | |
| Onderzoek doen | Recherchieren | |
| Ontsluiting | Erschließung | Betekent toegankelijk maken, zowel op papier als digitaal. |
| Openbaarheidstermijnen | Sperrfristen | Letterlijk vertaald niet-openbaarheidsperiodes. Deze zijn 110 jaar voor geboorten, 80 jaar voor huwelijken en 30 jaar voor overlijdens. |
| Reservering (van archiefstukken) | Bestellung | |
| Rubricering | Tektonik | |
| Scans | Digitalisate | |
| Stadsarchief | Stadtarchiv | Als het niet om een stad, maar om een dorp gaat, wordt dit archief een Gemeindearchiv genoemd. |
| Stamboomonderzoek | Ahnenforschung, Familienforschung | |
| Studiezaal | Lesesaal | |
| Toegang | Findbuch | |
| Verzameling | Sammlung | |
| Zoekterm | Suchbegriff |
‘Ik spreek überhaupt… maar een woord Duits.‘
Brontermen Nederlands-Duits
| Nederlands | Duits | Opmerking |
|---|---|---|
| Adresboeken | Adressbücher | |
| Belastingkohieren | Steuerbücher, Steuerliste | Deze bronnen zijn niet altijd vergelijkbaar met de Nederlandse. |
| Bevolkingsregister | Familienbuch, Melderegister, Einwohnermeldekartei | Deze bronnen zijn niet altijd vergelijkbaar met de Nederlandse. Lees voor meer informatie dit artikel. |
| Bidprentje | Totenzettel | |
| Burgerlijke stand (als in: de ambtenaar, het kantoor) | Standesamt | |
| Burgerlijke stand (als in: registers) | Zivilstand, Personenstand | Zivilstand is de benaming voor de periode tussen 1798 en 1874 / 1876, Personenstand is de benaming voor de periode vanaf 1874 / 1876. |
| Cijnsboeken | Zinsbücher | |
| Civiele vonnissen | Zivilprozessakten | Civiele vonnissen uit de vroegmoderne tijd (1500-1800). |
| Criminele vonnissen | Strafprozessakten | Strafvonnissen uit de vroegmoderne tijd (1500-1800). |
| Doodsbriefje | Leichen(schau)schein, Totenschein | |
| Doop-, Trouw- en Begraafboeken | Kirchenbücher, Matrikel | |
| Gevangenisregisters | Gefangenenbücher | Deze bronnen zijn niet altijd vergelijkbaar met de Nederlandse. |
| Handelsregister | Handelsregister | |
| Kerkgemeente | Kirchengemeinde | Soms wordt ook Pfarrei onterecht gebruikt. |
| Militieregister | Musterungsliste, Rekrutierungsrolle, | Deze bronnen zijn niet altijd vergelijkbaar met de Nederlandse. |
| Notariële akte | Notarielle Urkunde | |
| Parochie | Pfarrei | |
| Parochiememoriaal | Pfarreichronik | |
| Personeelsdossiers | Personalakten, Personalunterlagen | |
| Rouwadvertentie | Traueranzeige |
Lees ook
Word wegwijs in de Duitse archiefterminologie
Zoek op Yory.nl