Harde feiten zijn altijd de basis bij stamboomonderzoek

Harde feiten zijn altijd de basis bij stamboomonderzoek

De basis bij stamboomonderzoek is voor iedereen logisch; je zoekt naar een geboorteakte, huwelijksakte en overlijdensakte. Maar er zijn nog zoveel meer feiten bij stamboomonderzoek die de kersjes op de taart zijn.

Een feit in je stamboom is:

• iets wat bewezen kan worden (via een primaire bron)
• er kan niets meer aan veranderd worden, is een vaststaand iets
• het heeft weinig uitleg nodig, en spreekt voor zich
• kan niet verdraaid of verkeerd geïnterpreteerd worden
• ontkracht een fabel.

Dit betekent bij stamboomonderzoek dat je een feit alleen kunt terugvinden in een archief of andere primaire bron. Daarom houden genealogen zo van feiten!

De definitie van een feit

Een feit is iets dat echt waar is en kan worden bewezen. Het is niet afhankelijk van wat iemand ervan vindt of denkt. Feiten blijven hetzelfde, ongeacht wie ernaar kijkt. Ze zijn gebaseerd op bewijs dat je kunt zien of dingen die je zelf kunt waarnemen.

Echter is het bij stamboomonderzoek heel erg belangrijk om te kijken naar de bron van een feit (dit geldt sowieso voor alle feiten waar dan ook). Want de vermelding van een persoon in het Bevolkingsregister zou je als een hard feit kunnen zien. Maar dat is niet zo, want de ambtenaar heeft de informatie mondeling opgeschreven en is niet door hem gecheckt.

Een belangrijk kenmerk van een feit is dat het kan worden geverifieerd. Dit betekent dat het kan worden gecontroleerd en bevestigd (door anderen).

En feit met een fout

Dan zou je dus denken dat de informatie uit het doop-, geboorte-, huwelijks- en overlijdensregisters de basis zijn van harde feiten. Maar helaas daar kunnen ook fouten in staan! Denk bijvoorbeeld aan een foute vermelding van een voornaam, b.v. ‘Catrina’ in plaats van ‘Catharina. Als de naam van die persoon vervolgens in een huwelijks- en overlijdensakte als ‘Catharina’ staat vermeld, mag je aannemen dat het om dezelfde persoon gaat (mits de andere persoonsgegevens overeenkomen). Het is dan mogelijk dat de klerk een (fonetische) schrijffout gemaakt, en ze zelf de naam ‘Catharina’ heeft gehanteerd.

Overzicht van feiten

Omdat gebeurtenissen en registraties van feiten persoons-, tijd- en locatie gebonden zijn, heeft niet iedereen dezelfde feiten.

Dit overzicht geeft aan wat je kunt vinden aan feiten in je zoektocht naar je voorouders. Dit zijn feiten die je per persoon kunt vinden, ervan uitgaande dat dit op officiële documenten wordt vermeld. Alhoewel een vermelding op een niet-officieel document wel een goed aanknopingspunt kan zijn. Bij goed stamboomonderzoek doen is dubbel checken altijd nodig.

Feiten en waarheid

Hoewel feiten vaak als synoniem voor waarheid worden gezien, is het belangrijk om te weten dat feiten specifieke waarheden zijn die kunnen worden bewezen. De waarheid kan soms complexer zijn en omvatten hoe feiten worden geïnterpreteerd of begrepen in een bredere context. Denk bijvoorbeeld aan onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog, waarbij harde feiten confronterend kunnen zijn, maar de juiste interpretatie daarvan in het tijdsbeeld belangrijk zijn.

Wees zeer kritisch

Als je gegevens vindt – welke dan ook – wees dan zeer kritisch en twijfel in principe altijd. Pas als je het complete plaatje compleet hebt, kan je gaan bepalen welke informatie je tijdens je stamboomonderzoek als waarheid (harde feiten) kan neerzetten.

Zodra je gegevens op meerdere plekken als hetzelfde feit tegenkomt, kan je er van uit gaan dat die informatie correct is.

Harde feiten zijn altijd de basis bij stamboomonderzoek