De betekenis van oude maandnamen in DTB boeken

Wat betekenen die oude maandnamen in de DTB boeken?

oude maandnamenVan de week vond ik een doopakte van een verwante van mijn voorouders, Berendina Alida van Eunen-van den Berg.

Volgens mijn gegevens was ze geboren op 25 juli 1810 in Kampen, OV.

Maar op haar doopinschrijving stonden zowel de hooimaand als de oogstmaand. Ik was even van de leg.

Hoe zit dat met die oude maandnamen?

Verwijzingen naar het landleven

De maandnamen die wij tegenwoordig gebruiken (januari, februari) zijn van oorsprong Latijns, voortgekomen uit de Gregoriaanse kalender.

Ze werden al vanaf de 7e eeuw gebruikt, maar niet overal en niet consequent.

In de Lage Landen werd vaak de Germaanse versie gebruikt, die o.a. de hooimaand en oogstmaand bevat.

Deze benamingen worden overigens nog steeds graag gebruikt door schrijvers en dichters.

Daarnaast ook nog door die godsdienstleraar die je erop wijst dat mei de mariamaand is, of zelfs het tuincentrum die je graag herinnert aan de gras- of bloeimaand.

‘De eerste dag van de lente is iets heel anders dan de eerste lentedag. Er zit soms wel een maand verschil tussen.’
– Henry van Dyke, Amerikaans auteur en onderwijzer (1852-1933)

Overzicht van oude maandnamen

De oude maandnamen zijn niet zo moeilijk te onthouden, ook omdat ze verwijzen naar het landelijk leven en de natuur.

Maar er is meer. Er zijn namelijk ook nog versies in het Oude Vlaams, alternatieve, oude maandnamen uit de Franse Republikeinse kalender en maandafkortingen.

Vooral die laatste twee zijn belangrijk als je stamboomonderzoek doet in België (zoals ik).

Op de microfilms van de Mormonen zal je veel DTB-boeken terugvinden waar nog gebruikt werd gemaakt van de oude maandnamen.

 

Oude maandnaam
Vlaamse naam
Alternatief
Franse Rep. kalender
januari
louwmaand
Nieuwjaarmaand
wintermaand, wolfsmaand
sneeuwmaand (nivôse)
februari
sprokkelmaand
Schrikkelmaand
kortemaand, kortemaand
regenmaand (pluviôse)
maart
lentemaand
Lentemaand
kalvermaand, buienmaand
windmaand (ventôse)
april
grasmaand
Grasmaand
paasmaand, eierenmaand
kiemmaand (germinal)
mei
bloeimaand
Bloeimaand
wonnemaand, mariamaand
bloeimaand (floréal)
juni
zomermaand
braakmaand, rozenmaand
weidemaand (prairial)
hooimaand
Hooimaand
vennemaand
oogstmaand (messidor)
augustus
oogstmaand
Koornmaand
arenmaand, koornmaand
hittemaand (thermidor)
september
herfstmaand
Herfstmaand
havermaand, fruitmaand
vruchtmaand (fructidor)
oktober
wijnmaand
Zaaimaand
aarzelmaand, rozenkransmaand
wijnmaand (vendémiaire)
november
slachtmaand
Slachtmaand
smeermaand, bloedmaand
nevelmaand (brumaire)
december
wintermaand
Wintermaand
sneeuwmaand, donkeremaand
rijpmaand (frimaire)

Note: Hou er rekening mee dat de wintermaand en oogstmaand in twee kolommen (maanden) voorkomen.

Geen oude maandnamen, maar afkortingen

Goed om te weten als je geen naam ziet maar een afkorting: De maanden september, oktober, november en december werden ook wel eens benoemd met een afkorting.

Maand
Afkorting
september
 7ber, VIIber [4]
oktober
 8ber, VIIIber [4]
november
 9ber, IXber [4]
december
10ber, Xber [4]

De NSB maandnamen

Voor de Tweede Wereldoorlog, rond 1935, wilde de NSB de oorspronkelijk gebruikte maandnamen januari, februari, enz. afschaffen.

Ze wilden terug naar de oude maandnamen (waarbij oktober zaaimaand zou zijn), omdat dit sinds de Franse Tijd al verplicht was. Gelukkig is dit nooit van de grond gekomen.

Verder…

Hoe zit het met huwelijken tussen neven en nichten? Vind historische kaarten in het kadaster.

Actiepunten maken voor je stamboom is super handig
Waarom zou je lid worden van een genealogie vereniging?
Hoe kan je een persoonskaart opvragen bij het CBG?
Het basis ABC bij stamboomonderzoek
Hoe vermeld je een echtscheiding in je stamboom?
Snuffel door online familieberichten en ontdek
Verzameling opvallende berichten uit de kranten van vroeger
Onderzoek ook de stamboom van je moeder

‘De betekenis van oude maandnamen in DTB boeken’

Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Opmerkingen of aanvullingen? Contact mij op Facebook | Twitter | Pinterest | Contactformulier
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
yory