Voor de elite was een stamboom verplicht

Een stamboom uitzoeken is tegenwoordig een leuke bezigheid, maar vroeger was een verplichte stamboom voor de elite.

elite stamboom wikimediaEr hingen erfenissen, macht en oorlogen vanaf. Hoe heeft de genealogie van status naar hobby zich ontwikkeld?

Vroeger draaide het vooral om het hebben van de meeste rechten, macht en geld, want dat bepaalde je positie.

Het feit om te weten wie familie van elkaar is wat uitermate belangrijk. Zij zullen niet te maken hebben gehad met vastlopers en valkuilen.

Alle leden van de elite hadden al eeuwenlang een officiële achternaam.

Al vanaf de tijd van Karel de Grote lieten zij prachtige boeken en diagrammen maken met een overzicht van hun stamboom.

Versierd met portretten, wapens en tekeningen werd graag gepocht met rijke aangetrouwde families, wat een hogere status inhield.

De nakomelingen en verwanten werden nauwkeurig bijgehouden, want de stamboom mocht nooit vervuild raken met het gewone volk.

Dat zou een schande zijn!

‘Ik heb me van niets opgewerkt tot de status van volledige armoede.’
– Groucho Marx, Amerikaanse acteur

Belangrijke functies

De nakomelingen hadden flink profijt van deze stambomen, dus hun bloedlijnen. Zij kregen belangrijke functies toebedeeld, omdat zij ‘uit goede familie kwamen‘.

Het is ongelooflijk, maar dit is tegenwoordig nog zo. Bij het huidige Ministerie van Buitenlandse Zaken is een titel als jonkheer of baron nog steeds een pré.

Vroeger mocht deze elite niet te veel kinderen krijgen. Het nageslacht moest namelijk veilig gesteld worden om bij de hogere stand te kunnen blijven.

Ook werden zij gedwongen om een rijke partner te huwen, eventueel met een buitenlander, want menging met het gewone volk was ontoelaatbaar.

Ook kwamen huwelijken tussen neven nichten ook vaak voor, vooral om stukken land samen te voegen en de buit voor zichzelf te houden. De notariële archieven zijn daar rijkelijk mee gevuld, inclusief de historische kaarten van de landgoederen.

Te veel kinderen, minder kapitaal

Een voorbeeld van een verplichte stamboom voor de elite, is van een Delftse familie die na 200 jaar uit de regering van Delft werd gezet.

De oudste ouders hadden maar liefst twaalf kinderen gekregen, die nota bene allemaal zijn blijven leven. Ieder lid had dus minder familiekapitaal tot hun beschikking, wat invloed had op de machtsverdeling.

Ook konden deze kinderen geen rijke huwelijkspartner meer vinden, puur omdat ze zelf minder kapitaal hadden. Deze familie daalde in rangorde, en zo zullen er meerdere geweest zijn.

Maar grote gezinnen waren niet voor één gat te vangen, ze verzonnen een truc die vooral in de 15e en 16e werd toegepast. Wanneer het familiekapitaal net boven de toelaatbare grens zat, moesten alle kinderen verklaren dat ze afstand deden van hun erfdeel, voor hun oudste broer.

Zodra hij kwam te overlijden, kon een ander hem direct opvolgen. De kinderen kregen wel een rente uitbetaald waar ze van konden leven.

Een voorbeeld uit het Westlandse geslacht ‘Nachtegael’

PHILIPS PHILIPSZ., volgt VIIIa.

  1. MACHTELT, geb. ca. 1439, werd in 1457 non te Marienpoel buiten Leiden. Zij werd een geprofessiede* non zonder conversinne of donatinne**, en zal van haar ouders 10 pond Hollands comans per jaar eeuwige rente ontvangen en nog een rente van 6 pond na de dood van een van haar ouders. Sterft zij voor haar professie, dan vervalt de rente en sterven beiden ouders voor Machtelt, dan krijgt deze nog 20 pond aan lijfrente. Zij deed hiervoor afstand van alle rechten op nalatenschappen, zolang haar broer Philips Nachtegael leefde.

*openbaar afleggen van de klosster geloften, **stelde geen goederen beschikbaar

Verschil tussen stamboom voor de elite en de boeren

De rijken wilde het aantal kinderen beperken, terwijl de arme boer juist zoveel mogelijk kinderen wilde voor hun oudedagsvoorziening. Dit is een van de gevolgen waarom sinds de 16e en 17e eeuw de elite is uitgedund, en de gewone bevolking is toegenomen, waar dus het grootste gedeelte van de bevolking van afstamt.

Daarbij waren de overlevingskansen op het platteland groter dan in een stad, ondanks dat de elite in de stad er wel voor zorgde dat ze van alle gemakken voorzien waren.

Een ander opvallend verschil tussen elite en het volk was het geven van het aantal voornamen. De elite wilde zich onderscheiden door hun kinderen meerdere voornamen te geven. Het gewone volk begon dit over te nemen, wat in 1915 voor problemen zorgde.

Pas vlak na de 2e wereldoorlog konden mensen uit de lagere klassen zich omhoog werken door te gaan studeren of een succesvolle business te starten.

Stam jij af van Karel de Grote?

In de TV serie ‘Verborgen Verleden’ komt het wel eens voor dat men eeuwenoude voorouders terugvindt. Maar vaak eindigt het verhaal bij aannames, suggesties en wensen.

Als je met die persoon verwant bent, neem die informatie nooit zomaar over en controleer alles!

Een klassieke vraag bij genealogie is ook of jij wel of niet afstamt van Karel de Grote. De experts gokken tussen 4-8% tot 80% mogelijkheid. Ik neig eerder naar een laag percentage, en dat ook hier de wens de vader van de gedachte is.

Geïnspireerd door: GEM Magazine, 2015

Verder…

Als je start met stamboomonderzoek, doe dit dan stap voor stap en hanteer deze werkwijze. Lees deze 20 vragen, handige tips en de handleidingen.

Meerdere voornamen geven kostte geld!
Gedicht Alsof je nooit bent weggeweest
Kant en klare vragenlijst voor het familie interview
Overzicht kwartierstaten van Yolanda Lippens
De registers van de kolonie Ommerschans en Veenhuizen
De betekenis van oude maandnamen in DTB boeken
Verborgen Verleden is een boeiende TV-serie
Bouw je online archief met de Familie Archivaris

‘Een verplichte stamboom voor de elite’

Handleiding overlijdensregister | Grootste ergernissen | Genealogie woordenboek | Genealogie software | Gratis checklist | Emigraties

Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Opmerkingen of aanvullingen? Contact mij op Facebook | Twitter | Pinterest | Contactformulier
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen
yory