Wat is de herkomst van de naam van Eunen?

Mijn oma, de moeder van mijn moeder, heette Wilhelmina van Eunen, maar wat is eigenlijk de herkomst van die naam?

herkomst achternaam van eunen
Het dorpje Oene in Gelderland

Mijn oma Wilhelmina (Mina) van Eunen (1895-1972), was de oudste dochter van Wilhelm van Eunen en Maria Elisabeth Theunis van een gezin van 11.

Mijn moeder had dus veel neven en nichten, waaronder ook mijn oudoom ‘Ome Cor’, die de basis heeft gelegd voor dit artikel.

Van Eunen = van adel?

Men denkt wel eens: ‘als je achternaam met ‘van’ is, dan ben je van adel. Helaas geldt dat niet voor deze familienaam.

Allereerst is de herkomst van de naam van Eunen een toponiem, wat inhoudt dat het een vernoeming is naar een plaats.

Ondanks dat het niet van adel is, is de oorsprong van deze achternaam wel heel bijzonder.

Deze ontdekking én bijkomende naamsverandering, kwam naar voren bij de vondst van mijn oudovergrootvader Hendrik (1754-1790) (7 generaties boven mij).

‘De mensen zijn gelijk; niet afkomst, alleen deugd maakt dat er verschil tussen hen is.’
– Voltaire, Frans schrijver en filosoof (ps. van François Marie Arouet) 1694-1778

Verwarring door naamswijziging van Eunen – van Unen

In een begraafboek van Amsterdam wordt op 31 december 1790 ‘Hendrik van Unen‘ vermeld. Helaas is hij al op 36-jarige leeftijd overleden aan de ‘hete koorts‘.

naam van eunen
De eerste naamvariatie van Hendrik van Unen, een betuyg-cedul (verklaring) van de ‘ontfanger der begravenisse’ werd hij in 1790 begraven in Amsterdam als ‘Hendrik van Unen’
herkomst naam van eunen
1790, Begraafboek Amsterdam

Hendrik is echter geboren (gedoopt) en gehuwd in Kampen als van Eunen. Maar zijn kinderen werden gedoopt als zowel van Eunen als van Unen.

Verder onderzoek in de archieven van Kampen over de periode vóór 1800 leverde de volgende naamsvarianten op:

Van Eune(n), van Uene(n), van Une(n), van Uune(n), van Neune, van Euijnen en van Uijnen.

Wat een verwarring; Men had toen kennelijk veel moeite met het schrijven van deze achternaam!

Namen op klank schrijven

Wij moeten echter bedenken dat in die tijd de meesten niet goed konden lezen of schrijven. Namen werden overgebracht door klank, fonetisch dus.

Bij een doop of huwelijk schreef de geestelijke in het kerkboek op wat hij hoorde. Maar de betrokkenen waren niet in staat om te controleren of hij hun naam wel goed schreef.

Bovendien moeten we ons van een doopinschrijving überhaupt niet zoveel voorstellen; alleen de namen van de ouders en het kind werden vermeld, meer niet.

Bij een huwelijksinschrijving werd er gelukkig, naast de namen van het echtpaar, nog de plaats van herkomst en soms de namen van  de getuigen vermeld.

‘van Üenen’ uit Wijhe

De vader van Hendrik, Francis (mijn oudbetovergrootvader), blijkt uit Wijhe te komen en ingeschreven te zijn als ‘van Uenen’.

achternaam van eunen
Inschrijving van Fransis van Üenen, van Wijhe

Wijhe tegenover Oene

van eunen
Het dorpje Oene aan de overkant bij Wijhe

Als we de landkaart bekijken, zien we nabij Wijhe de andere kant van de IJssel, ten oosten van Epe, het kerkdorpje Oene.

De naam van Eunen (van U(e)nen, van Oene), is afgeleid van het plaatsje Oene op de Veluwe.

Ik mag dus aannemen dat mijn van Eunen voorouders rond 1700(?) uit Oene kwamen, wat hun achternaam een toponiem maakt.

Mijn voorvader Francis in ieder geval als ‘van Oene’ gedoopt in 1726.

‘Raar taaltje’

In het archief van Kampen werd mij verteld, dat ‘die lui van Oene een raar taaltje spreken’.

In de omgeving van Epe en Oene, wordt Oene namelijk uitgesproken als ‘Uene’. Waarbij de ‘e’ de uitspraak iets oprekt en een lichte ‘Eu’ klank ontstaat.

Toen ik eens een bezoek bracht aan Oene, en in het café achter de kerk de naam van Eunen noemde, werd door de dorpsbewoners met herkenning en instemmend geknikt.

Waar komt de naam Oene vandaan?

herkomst naam van eunen
rond 1568, het dorpje Unn bij het klooster Nazareth

Oene is al een oude plaats en door de jaren heen een dorpje gebleven van ca. 1600 inwoners (1975).

Oene is afgeleid van het oergermaanse ‘hûn’ wat ‘moerassig’ betekent. Het ligt namelijk in de uiterwaarden van de IJssel.

Hierdoor heeft het een hoge grondwaterstand door kwelwater van de Veluwse stuwwal1

Al vóór 1176 wordt de kerk van ‘Unen’ vermeld in een akte.

Rond 1425 werd er een Franciscaner klooster gebouwd, gewijd aan de maagd Maria te Nazareth. Toen werd de naam geschreven als ‘Unn’, wat later Oene is geworden.

van Kampen naar Amsterdam

Tot op heden heb ik de herkomst van de naam ‘van Eunen’ alleen nog maar gevonden in Kampen. 

Op een kaart van GeneaNet van onderzochte stambomen, zie je de naam van Eunen vooral voorkomen in de regio Kampen en Amsterdam.

Vandaag de dag zijn er nog veel variaties; er zijn nog veel mensen die ‘van Oene’ heetten.

Mijn oma had dus net zo goed ‘van Oene’ kunnen heetten, als het ‘rare taaltje’ wel goed verstaanbaar was geweest.

Conclusie

De herkomst van de naam van Eunen is in dit geval historisch aangetoond. Onze naam mag dan niet welluidend zijn en niet van adeldom, maar gezien de vervormingen wel bijzonder origineel!

kaart nederland
Bron: GeneaNet

Met dank aan mijn oudoom C.W.Ch. (Cor) van Eunen, Dronten, november 1997.

Reageer op dit artikel

Lees ook:

Facebook Live: vastlopen in je stamboom
Amsterdamse uitspraken voor doodgaan
Infographic maken van je stamboom
Corona en Spaanse Griep
Latijn voor genealogisch onderzoek
Als je voorvader een poorter was
De Ommerschans en Veenhuizen
Snuffel door online familieberichten
Hilarische spotprenten van toen
Personeel gezocht in de kranten
Op zoek naar relaties en huwelijk
Over Yolanda Lippens

‘Wat is de herkomst van de achternaam van Eunen?’

Het plaatsje Oene op Google Maps

Foto’s ordenenVastlopersDocumenten archiverenMijn online stamboomHuwelijksregisters

Referenties
  1. Oene, Wikipedia  ↩
Webinars en Live Overzicht handleidingen Kranten van vroeger
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Tip: Zo gebruik je de akte checklist
Blijf op de hoogte

Blijf op de hoogte

Je ontvangt maandelijks nieuwe artikelen


Interessante artikelen

yory