Volg Yory op Facebook Twitter Pinterest YouTube LinkedIn

Missie | Team Yory | Contact | Nieuwsbrief

Nederlands NL English EN Français FR Deutsch DE Bahasa Indonesia ID

Familie Frazer, van Schotse clan naar fabriek te Gendringen

Soms krijg je bijzondere verzoeken als genealoog, zoals die over ene familie Frazer en iets met een Schotse clan.

Bron: Wikimedia, Rustende militairen voor een boerenhuis, J. Bellangé, 1839.
Bron: Wikimedia, Rustende militairen voor een boerenhuis, J. Bellangé, 1839

Een enthousiaste dochter belde mij op; “Mijn moeder is binnenkort jarig, en zij wilt dolgraag achter de schermen meekijken hoe een familie geschiedenis uitgezocht wordt, is dit mogelijk?”

Ook ik werd enthousiast, omdat ik als jonge genealoog van inmiddels 32 jaar oud maar weinig mensen in het echte leven inhoudelijk spreek over mijn hobby en werk.

We spraken af dat moeder, nadat zij was verrast door haar kinderen, een afspraak met mij zou maken. Moeder was nog enthousiaster dan dochter. We spraken een datum af om samen in de digitale wereld van archieven te gaan zoeken.

Zij zou zelf informatie en gegevens meenemen van haar eigen ouders en/of grootouders. Na mijn uitleg uit de privacywet bleek dat ze gelukkig ook gegevens had van voor 1920. Zo konden we haar eigen geschiedenis uit gaan zoeken. Dat het zo een verrassende geschiedenis betrof, maakte dit des te leuker.

Het zou in dit geval gaan om de familie Frazer

ron: Wikimedia, Clan member crest badge - Clan Fraser of lovat
Bron: Wikimedia, Clan member crest badge – Clan Fraser of lovat

Als voorbereiding was ik alvast gaan kijken naar de oorsprong van deze achternaam Frazer. Het betrof een verbasterde Schotse achternaam. Afkomstig van de Clan Fraser. De voornamen Alexander en Thomas vlogen om de oren binnen deze genealogie, die tot de 12de eeuw terug ging. Ik was zeer benieuwd of we haar familie konden koppelen aan deze clan.

We spraken af bij mij thuis. Ik kreeg een boekje in handen met een, wat achteraf bleek, vrij slordig uitgezochte stamreeks. Ik legde haar eerst de basis beginselen uit over bewijsvoering en de drie belangrijke gebeurtenissen in een mensenleven waar wij de eerste gegevens uit konden halen. Geboorte/dopen, ondertrouw/trouwen, en overlijden/begraven. Ik legde haar uit over de 1811 grens van de burgerlijke stand en de kerkelijke registers. En toen gingen we aan de slag.

Van Gendringen naar Versailles

Onze reis begon in 1888 te Gendringen, een dorpje in de oude IJsselstreek te Gelderland. Zoals vele mannen uit deze periode was ook deze voorvader ca. 1900 werkzaam in één van de fabrieken die in het dorp gebouwd werden. Van Gendringen kwamen we met zijn vader, die geboren werd in 1851, uit in Ulft. Het dorp dat ernaast lag. Ook hij was werkzaam in een fabriek. De grote fabriek van DRU stond in Ulft. Tot zover leek het nog niet heel spannend te worden. Tot we zijn geboorteakte vonden, daar trof ik tot mijn grote vreugde de naam van zijn vader “Alexander Johannes” aan.

Van Alexander kwamen we er al gauw achter, via zijn huwelijksakte, dat hij “Alexandre Jean” heette en geboren was te Versailles, Frankrijk. Dat gaf wel even verwarring voor mij, gezien ik toch echt overtuigd was in Schotland terecht te komen. In de huwelijkse bijlages vonden we zijn inschrijving in de militie registers, met een omschrijving van zijn uiterlijk “1.70 lang, bruine ogen, blond haar, blonde wenkbrauwen, een rond gezicht, hoog voorhoofd, stompe kin, gewone mond, en een ronde kin. Hij heeft niet hoeven dienen, gezien hij buiten de loting viel.

Naast deze omschrijving vonden we in de bijlages ook zijn geboorte extract die vanuit Versailles verstuurd was. Nu hadden we een geboorte datum.
Franse archieven zijn niet echt een sterke kant van mij, gezien ik de taal slecht beheers. Maar in het departement van Yvelines, troffen we dan toch zijn geboorte registratie aan. En weer tot mijn vreugde een bekende naam: “Thomas”.

Bron: Public Domain, France. Grenadier Infanterie de Ligne (125 Régiment). (1812)
Bron: Public Domain, France. Grenadier Infanterie de Ligne (125 Régiment). (1812)

Een Franse militair

Nu werd de zoektocht iets lastiger. Maar dankzij hulp van een andere hobby genealoog werden we doorverwezen naar de “Ministére des Armées, Memoires des Hommes” en troffen we Thomas aan in de inschrijvingen. Zijn uiterlijk werd als volgt beschreven: “Gekleurd gezicht, blauwe ogen, blond haar, laag voorhoofd, spitse neus, strakke mond, en een ronde kin”.

Een hele lijst aan militaire acties waaraan hij had meegedaan volgde. Het departement “L’Escaut” voerde hem naar Nederland. “L’Escaut” was een Frans departement die in het Nederlands Scheldepartement wordt genoemd.

Een boerenmeisje op avontuur

Een verhaal begon zich te ontvouwen. De moeder van Alexander was namelijk een simpele boerenmeid uit het dorp. In 1809 wordt Thomas uitgezonden naar Gendringen. De soldaten van Napoleon hadden het veelal zwaar. Als zij buiten de Franse grenzen werkten moesten zij zelf voor soldij, onderdak en voedsel zorgen. Christelijke boerengezinnen namen de soldaten soms vrijwillig, maar ook vaak onvrijwillig in huis. De boerenmeid in kwestie Johanna, is dan 24 jaar oud en nog ongehuwd. Ze maken haast, want al op 23-12-1809 huwen zij, te Utrecht, waar hij dan naar toe wordt gestuurd.

Samen vertrekken ze in 1810 terug naar Versailles. Wat een avontuur voor Johanna! In januari 1811 wordt “Alexandre Jean” geboren. 2 jaar later, in 1813 volgt er een broertje “Pierre Thomas”. En dan keert zij zwanger, maar zonder Thomas terug naar haar vertrouwde dorp Gendringen. Begin maart 1815 wordt er nog een zoon wordt geboren. Hij krijgt de Hollandse namen “Gerhardus Johannes”. Vermoedelijk is Thomas overleden rond 1814. Dat is goed mogelijk, gezien de troepen van Napoleon verslagen worden in deze periode.

De overgebleven soldaten worden veelal naar Rusland gestuurd, waar velen een mensonterende dood stierven door kou, honger, ziekte, of uitputting. En alhoewel Napoleon dat probeerde te verdoezelen, stierven er honderden soldaten door zelfmoord. Johanna hertrouwd rond 1819 met iemand anders en krijgt nog twee kinderen. Deze man had al drie kinderen en was zeer vermoedelijk weduwnaar.

Schotland

Bron: Public Domain, Banff, Scotland
Bron: Public Domain, Banff, Scotland

Op de inschrijving van Thomas bij het “Ministére des Armées” vonden we tevens de namen van zijn ouders, zijn geboortedatum en geboorteplaats. Zijn vader was “Alexander” en zijn moeder “Margareth MacPherson”. Dit begon bovendien ineens verdacht Schots te klinken. De Clan MacPherson, die we direct opzochten, bleek uit hetzelfde gebied als de Clan Fraser te komen. Thomas werd geboren in 1779 te Philippine te Nederland. Zijn geboorteregistratie of doopinschrijving konden wij helaas niet terug vinden hier.

Wat wel duidelijk werd, was dat in de periode dat hij geboren werd, er in die locatie Schotse regimenten aanwezig waren. In 1783 werd die betreffende Schotse brigade opgeheven en keerden 55 Schotten terug naar Schotland. De rest bleef in Nederland wonen. In 1783 werden de regimenten van de brigade genationaliseerd en kwamen ze direct in dienst van de Nederlandse republiek. Vandaar dat zoon Thomas terecht is gekomen in het leger van Napoleon na de annexatie van de Zuidelijke Nederlanden in 1795.

Dat Alexander en Margareth inderdaad uit Schotland kwamen vonden we ook snel terug. De Schotse archieven geven helaas weinig inhoudelijke informatie voor hoge bedragen. Wij vonden namelijk enkel een huwelijk datum en locatie “21 March 1778, Alexander Fraser, Soldier, and Margareth McPherson, Banff, Banffshire”.

Het onderzoek loopt vast

Tientallen, zo niet honderden mannen droegen de naam Alexander Frazer/Fraser in dit tijdsbeeld en waren soldaten geweest. Allerlei registraties zijn we afgelopen, wat voor haar natuurlijk een heel goed beeld gaf naar wat voor bronnen er gezocht kan worden. Van testamenten naar inschrijvingen. Lijsten van gewonden en ziekenhuisopnames. De notariële registraties, noem het maar op.

Helaas konden we het bewijs niet vinden. Maar een Alexander Fraser, uit de regio van Banff, waar de Clan vandaan komt. En de vernoeming van zoon Thomas, kan geen toeval zijn! Mijn advies aan haar was dan ook, om na de corona tijden, een reis te maken naar Schotland. De resterende kastelen die in bezit zijn geweest van de Clan eens te bezoeken. En indien zij het echt wilde bewijzen, een nazaat te zoeken van de Fraser Clan binnen bekende stamboom websites en eventueel een DNA test te doen voor matches. Het duizelde ons allebei wel een beetje, het avontuur van deze familie.

Op reis!

Een aantal weken later ontving ik een bericht. De familie was zo enthousiast dat zij dit jaar nog naar Schotland zullen gaan. Het is toch ontzettend leuk als een klant een leuke vakantie overhoud aan een onderzoek. Naast mijn wensen voor een fijne reis, stuurde ik nog een link naar hen toe over de lokale archieven te Banff. Wie weet levert het nog iets op! Mochten zij dus nog wat vinden, dan voeg ik dat zeker nog toe aan dit bericht.

Wat was het leuk een toeschouwer te hebben, en haar verbazing en enthousiasme voor mijn vak te ervaren. De waardering was groot. Ook erg bijzonder om eens verbaal te onderbouwen wat ik precies doe.

Alle informatie heb ik tot slot voor ze verwerkt in een leesbaar document met mooie plaatjes en de scans van de gevonden aktes erbij. Een interessante familie geschiedenis!

Netflix

Voor de liefhebbers van televisie series. Het personage Jamie uit de serie Outlander op Netflix is fictief afkomstig uit dezelfde clan Fraser van dit artikel. Een aanrader!

Bronnen

Archieven Yvelines (FR) Memoire des Hommes FamilySearch Banffshire Clan Fraser in Scottish History

De grote oorlog | Oude woningkaarten | De Records Lookup Service | Belgische bronnen

U heeft zojuist gelezen: Familie Frazer, van Schotse clan naar fabriek te Gendringen.

Ontvang de nieuwsbrief

Ontvang de nieuwsbrief


Ieder kwartaal
Download gratis de akte checklist

Download gratis de akte checklist

Wil je ook de nieuwsbrief?


Zo gebruik je de akte checklist
rosita-olivier3.jpeg

Mijn naam is Rosita Olivier, geboren in 1989 te Nieuw-Lekkerland. ZZP’er van RoosGenealogie. Vanaf 2002 houd ik mij al bezig met stamboom onderzoek. Opgegroeid met het internet ben ik zeer ervaren met digitaal onderzoek binnen de genealogie. Naast het onderzoeken van stambomen heb ik ruim 15 jaar gewerkt binnen de zorg.
De combinatie van mijn interesses in stamboom onderzoek, psychologie, geschiedenis, pedagogiek en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat ik vanuit andere perspectieven dan enkel ruwe data kijk naar een familie geschiedenis.

Heeft u vragen aan mij over een bepaald artikel, wensen om je eigen achternaam, stamreeks en/of stamboom te laten onderzoeken of een andere vraag, neem dan contact op via onderstaande kanalen.

Zoek je voorouders op Open Archieven

Zoek je voorouders op MyHeritage

NL_FTFCbanners_480320_01.png

Lees ook...